519-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Заңнамасын Қазақстан Республикасының кодексін бұза отырып шетелдік жұмыс күшін және еңбек көшіп келушілерді тарту  

     1. Жұмыс берушінің жергілікті атқарушы органның рұқсатынсыз шетелдік жұмыс күшін тартуы немесе халықтың көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган берген өз бетінше жұмысқа орналасу үшін біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтамасы немесе ішкі істер органдары беретін еңбекші көшіп келушіге рұқсаты жоқ шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың еңбегін пайдалануы, -

     Жеке тұлғаларға - отыз, лауазымды адамдарға - елу, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға - жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - екі жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жеті жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Жұмыс берушінің шетелдік жұмыс күшін тартуға жергілікті атқарушы органның рұқсатында көрсетілген лауазымға (кәсіпке немесе мамандыққа) сәйкес келмейтін лауазымға (кәсіпке немесе мамандыққа) шетелдік жұмыскерді тартуы, -

     Жеке тұлғаларға - отыз, лауазымды адамдарға - елу, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға - жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - екі жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жеті жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     3. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер, -

     Жеке тұлғаларға - елу, лауазымды адамдарға - жүз, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға - екі жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - үш жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-бір мың айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     4. Алынып тасталды-ҚР 29.12.14 № 272 Заңымен.

     5. Жұмыс беруші - жеке тұлғаның үй шаруашылығындағы жұмыстарды орындауға (қызметтер көрсетуге) Ішкі істер органдары беретін тиісті рұқсатсыз еңбек көшіп келушілерін тартуы немесе үй шаруашылығындағы жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) бойынша бір жұмыс беруші - жеке тұлғаның бес Еңбек көшіп келушімен бір мезгілде еңбек шартын жасасуы -

     отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     6. Осы баптың бесінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер, -

     елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     ҚР Конституциясының 12-бабына сәйкес:"шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар Республикада құқықтар мен бостандықтарды пайдаланады, сондай-ақ Конституцияда, заңдарда және халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, азаматтар үшін белгіленген міндеттерді атқарады".  

     Қазақстан Республикасының заңнамасы 1990 жылғы 18 желтоқсандағы БҰҰ Бас Ассамблеясының 45/178 қарарымен бекітілген Еңбекші-мигранттар мен олардың отбасы мүшелерінің барлық құқықтарын қорғау туралы халықаралық конвенцияның ұсынымдарын ескереді.

     ҚР 2011 жылғы 27 маусымдағы №442 Заңымен 2010 жылғы 19 қарашада Санкт-Петербургте жасалған Еңбекші-мигранттар мен олардың отбасы мүшелерінің құқықтық мәртебесі туралы келісім ратификацияланды.  

     Еңбек мигранттарының Қазақстан Республикасының аумағында болу тәртібін қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар құқық бұзушылық объектісі болып табылады.

     "Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы" ҚР Заңының 6-бабында "шетелдіктер Қазақстан Республикасында еңбек қызметін Қазақстан Республикасының заңнамасында және халықаралық шарттарында белгіленген негізде және тәртіппен жүзеге асыра алады"делінген.

     Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктердің еңбек қатынастарында Қазақстан Республикасының азаматтары сияқты құқықтары мен міндеттері бірдей болады. Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер жеке кәсіпкерлік субъектілері болып табылуы мүмкін. Бұл ретте заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға жол берілмейді.

     Шетелдік қызметкерлер "Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызмет туралы"2015 жылғы 23 қарашадағы ҚР Заңының 64-бабының 3-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына тартылуы мүмкін. Шетелдік жұмыскерлерді Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына тарту қағидалары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1198 қаулысымен бекітілген.

     Қарастырылып отырған баптың 1-бөлігінің объективті жағы құқыққа қарсы іс-қимылдар түрінде көрсетіледі:

     1) Жұмыс берушінің жергілікті атқарушы органның рұқсатынсыз шетелдік жұмыс күшін тартуы;

     2) Халықтың көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган берген өз бетінше жұмысқа орналасу үшін біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтамасы жоқ шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың еңбегін пайдалану;

     3) Ішкі істер органдары беретін, еңбекші көшіп келушіге рұқсаты жоқ шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың еңбегін пайдалану.

     "Халықтың көші-қоны туралы" 2011 жылғы 22 шілдедегі № 477-IV ҚР Заңының 37-бабына сәйкес Қазақстан Үкіметі жыл сайын еңбек нарығындағы жағдайды ескере отырып, шетел азаматтарына беруге квотаны бекітеді. Жұмыс берушінің шетелдік жұмыс күшін тартуы квота шегінде жергілікті атқарушы органдар беретін рұқсат негізінде жүзеге асырылады. Осы Заңның 35-бабының 3-тармағында "өз бетінше жұмысқа орналасу үшін келетін немесе жұмыс берушілер тартатын шетелдік жұмысшылардың, оның ішінде корпоративішілік ауыстыру шеңберінде алдағы жұмысты орындау үшін қажетті білімі, біліктілігі және тәжірибесі болуы міндетті"делінген.

     Еңбекші көшіп келушіге рұқсатты "еңбекші көшіп келушіге рұқсатты беру, ұзарту және кері қайтарып алу, сондай-ақ еңбекші көшіп келушілерді тіркеу, дакто -, фото есепке алуды қалыптастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы"Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 8 ақпандағы № 76 бұйрығының талаптарына сәйкес ішкі істер органдары береді. Бірегей штрих-кодты қамтитын еңбекші көшіп келушіге рұқсат "Бүркіт" БАЖ көмегімен екі данада басып шығарылады, бұл ретте мемлекеттік шекараны кесіп өткен кезде "Бүркіт" БАЖ-дағы есептік жазбаның жүйелік нөмірі рұқсаттың нөмірі болып табылады. Рұқсаттың бірінші данасы еңбекші көшіп келушіге оның саусақ көшірмесін жасағаннан кейін беріледі. Рұқсаттың екінші данасы материалдарға қоса тіркеледі. Еңбекші көшіп келушіге рұқсат берумен бір мезгілде "болу мақсаты" бағанында "еңбекші көшіп келуші"көрсетілетін жаңа көші-қон карточкасы ресімделеді. Тіркеу мерзімі еңбекші көшіп келушіге рұқсаттың қолданылу мерзіміне ресімделеді.

     ҚР Еңбек кодексінің 26-бабының 4-тармағы негізінде Қазақстан Республикасының аумағында уақытша болатын шетелдіктермен және азаматтығы жоқ адамдармен еңбек шартын жасасуға жол берілмейді:

     1) шетелдік жұмыс күшін тартуға жергілікті атқарушы органның рұқсатын алғанға дейін;

     2) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 13 маусымдағы № 503 бұйрығымен айқындалатын тәртіппен берілген өз бетінше жұмысқа орналасу үшін Біліктіліктің сәйкестігі туралы анықтаманы алғанға дейін.

     3) белгіленген тәртіппен ішкі істер органдары беретін еңбекші көшіп келушіге рұқсат алғанға дейін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 8 ақпандағы № 76 бұйрығы.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінің объективті жағы жұмыс берушінің шетелдік жұмыс күшін тартуға жергілікті атқарушы органның рұқсатында көрсетілген лауазымға (кәсіпке немесе мамандыққа) сәйкес келмейтін лауазымға (кәсіпке немесе мамандыққа) шетелдік жұмыскерді тартуы түріндегі құқыққа қайшы әрекеттермен көрінеді.

     Еңбекші көшіп келушіге рұқсат беретін жергілікті атқарушы орган Ішкі істер органдарының көші-қон полициясы болып табылады. "Қазақстан Республикасының Ішкі істер органдары туралы" 2014 жылғы 23 сәуірдегі № 199 ҚР Заңының 6-бабына сәйкес ІІО құзыретіне шаралар жатады:

     1) еңбекші көшіп келушілерді дактилоскопиялауды, суретке түсіруді жүзеге асыруға және олардың есебін қалыптастыруға (22-тармақ);  

     2) шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға Қазақстан Республикасынан шығуға виза, Қазақстан Республикасында уақытша болуға және тұрақты тұруға рұқсат беруге (23-тармақ);

     Еңбек кодексінің 32-бабында еңбек шартын жасасу үшін қажетті құжаттардың тізбесі көзделген. Еңбек шартын жасасу және кәсіп пен мамандықты растау үшін Шетелдік қызметкерге мыналар ұсынылуы керек:

     1) тиісті білімді, іскерлікті және дағдыларды талап ететін жұмысқа еңбек шартын жасасу кезінде білімі, біліктілігі, арнайы білімінің немесе кәсіптік даярлығының болуы туралы құжат (3-тармақ);

     2) еңбек қызметін растайтын құжат (еңбек өтілі бар адамдар үшін) (4-тармақ).

     Қаралатын баптың 3-бөлігі әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған баптың бірінші және екінші бөліктерінің саралау белгілерін көздейді.  

     Зерттелетін баптың 4-бөлігі "Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"Қазақстан Республикасының 29.12.14 ж. № 272 Заңына сәйкес алынып тасталды.

     Түсініктеме берілген мақаланың 5-бөлігінің объективті жағы құқыққа қайшы әрекеттермен көрсетілген:

     1) жұмыс беруші - жеке тұлғаның ішкі істер органдары беретін тиісті рұқсатынсыз еңбек көшіп келушілерді үй шаруашылығындағы жұмыстарды орындауға (қызметтер көрсетуге) тартуы,

2) бір жұмыс беруші - жеке тұлға үй шаруашылығында жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) бойынша бір мезгілде бес еңбекші көшіп келушімен еңбек шарттарын жасасуы тиіс.

     Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 26-бабында еңбек шартын жасасуға және жұмысқа орналасуға тыйым салулар мен шектеулер белгіленген. Олардың ішінде бір жұмыс беруші - жеке тұлға үй шаруашылығында жұмыстарды орындауға (қызметтер көрсетуге) бір мезгілде бестен астам еңбекші көшіп келушілермен еңбек шартын жасасуға жол берілмейді (7-тармақ).  

     Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 8 ақпандағы № 76 "еңбекші көшіп келушіге рұқсат беру, ұзарту және кері қайтарып алу, сондай-ақ еңбекші көшіп келушілерді тіркеу, дакто -, фото есепке алуды қалыптастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы" бұйрығымен заңға тәуелді деңгейде заңнамалық ережені іске асыру тетігі көзделген:

     1) еңбекші көшіп келушіге рұқсат көшіп келушінің үй шаруашылығында жұмыс беруші - жеке тұлғаларда үй қызметкерлері ретінде жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) бойынша еңбек шартын жасасуы үшін негіз болып табылады (11-тармақ);

     2) үй шаруашылығында жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) бойынша бір жұмыс беруші - жеке тұлғаның бір мезгілде бестен астам еңбекші көшіп келушілермен еңбек шарттарын жасасуына жол берілмейді (12-тармақ).

     3) еңбекші көшіп келушіге рұқсат еңбекші көшіп келушіге ол берілген әкімшілік - аумақтық бірліктің аумағында жұмыс беруші-жеке тұлғаның үй шаруашылығында үй қызметкерлері ретінде жұмыстарды орындауға (қызметтер көрсетуге) құқық береді (13-тармақ).

     Баптың 6-бөлігінің объективті тарапы әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған баптың бесінші бөлігінің саралау белгілерін көздейді.

     Осы баптың 1, 2 және 3 бөліктері бойынша құқық бұзушылық субъектілері:

     1)жеке тұлғалар (ӘҚБтК 28-бабы);

     2)лауазымды адамдар (ӘҚБтК-нің 30-бабы);

     3) заңды тұлғалар, атап айтқанда шағын, орта, ірі кәсіпкерлік субъектілері немесе коммерциялық емес ұйымдар (ӘҚБтК 33-бабы).

     5 және 6-бөліктерде көзделген құқық бұзушылық субъектілері түсіндірме баптың 5-бөлігінің диспозициясында тікелей көрсетілген. Құқық бұзушы – жұмыс беруші-әкімшілік құқық бұзушылық аяқталған немесе жолын кескен кезде он алты жасқа толған жеке есі дұрыс адам.

     Осы баптың барлық бөліктерінде көзделген құқық бұзушылықтардың субъективті жағы кінә ниет немесе абайсыздық түрінде болады.

     ӘҚБтК-нің 685-бабының 1-бөлігі негізінде осы баптың бірінші, үшінші, бесінші және алтыншы бөліктерінде көзделген құқық бұзушылық туралы істерді ішкі істер органдары қарайды, атап айтқанда:

     1) 1, 3, 5 және 6 - бөлімдер бойынша-ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабының 2-тармағының 1-тармағы)

     2) 1, 3, 5 және 6 - бөлімдер бойынша-бөлімдердің, полиция бөлімшелерінің, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, ауданның (қаланың, қаладағы ауданның) жергілікті полиция қызметінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК-нің 685-бабы 2-тармағының 2-тармағы);

     3)1, 3, 5 және 6 - бөлімдер бойынша-ішкі істер органдарының желілік бөлімдерінің, бөлімшелерінің, полиция пункттерінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабының 2-бөлігінің 3-тармағы)

     4)Барлық бөлімдер бойынша - Мемлекеттік еңбек инспекциясы органдарының мемлекеттік еңбек инспекторлары (ӘҚБтК 693-бабының 1 және 2-бөлімдері);

     5) барлық бөліктер бойынша – Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік органдары (ӘҚБтК 726-бабы).

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы