Құқықтық қатынастарды еңбек деп тану туралы дауларды қарау (қызмет көрсету туралы шарт негізінде белгілі бір мамандық бойынша еңбек функцияларын нақты орындау кезінде)
Аталған санаттағы істерді қарау кезінде соттар азаматтық-құқықтық қатынастарды еңбек қатынастарынан ажыратуы керек. Еңбек қатынастары-Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында, келісімдерде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде көзделген құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыру кезінде туындайтын қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы қатынастар. Еңбек шартының шарттардың өзге түрлерінен айрықша белгілері онда мынадай талаптардың біреуінің болуы болып табылады: 1) қызметкердің белгілі бір біліктілік, мамандық, кәсіп немесе лауазым бойынша жұмысты (еңбек функциясын) орындауы; 2) міндеттемелерді еңбек тәртібіне бағынумен жеке өзі орындауы; 3) қызметкердің еңбегі үшін жалақы алуы. ТК-нің 33-бабының 3-тармағына сәйкес адамды жұмысқа жіберу еңбек шарты жасалғаннан кейін ғана жүзеге асырылады. Демек, еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларды қоспағанда, Еңбек кодексіне сәйкес жасалатын еңбек шарты негізінде қызметкер мен жұмыс беруші арасында туындайды. Еңбек қатынастарының сипатын қызметкер белгілі бір мамандық, біліктілік, лауазым бойынша белгілі бір жұмысты еңбек тәртібінің ережелеріне бағынатын, ал жұмыс беруші оған жалақы төлейтін және еңбек заңнамасында белгіленген еңбек жағдайларын қамтамасыз ететін жағдайлар көрсете алады.
Құқықтық қатынастарды еңбек деп тану туралы дауларды қарау (қызмет көрсету туралы шарт негізінде белгілі бір мамандық бойынша еңбек функцияларын нақты орындау кезінде)
Азаматтық-құқықтық шарт жасасу кезінде мердігер мен орындаушы шарт бойынша жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету үшін қажетті уақытты дербес айқындайды. Азаматтық-құқықтық шарттар жасасқан адамдарға қатысты еңбек тәртібін, сондай-ақ еңбек тәртібінің қағидаларын, басшының бұйрықтарын, өкімдерін бұзғаны үшін тәртіптік жазалар қолданылмайды. Азаматтық-құқықтық шарт жасасқан адам мердігердің немесе Орындаушының еңбегі үшін емес, түпкілікті нәтиже үшін сыйақы алады. Бұл сыйақының мөлшері тараптардың келісімі бойынша белгіленеді. Азаматтық-құқықтық шарттар бойынша сыйақы, әдетте, қол қойылған жұмыстарды қабылдау-тапсыру (қызметтер көрсету) актісі негізінде есептеледі. Мысал. Талапкер Р. еңбек шартын жасаспай, "T" ЖШС құрылыс учаскесіне Б. прорабының жіберілгендігіне байланысты талаптарды дәлелдей отырып, сотқа жүгінді. "T" ЖШС құрылыс учаскесінде жазатайым оқиға орын алды, онда талапкерге жалпы еңбек ету қабілетінен 90% айырылып, ауыр дене жарақаты келтірілді және ол бірінші топтағы мүгедек болды. Осы факт бойынша жазатайым оқиғаны арнайы тергеу актісі жасалды, онда жазатайым оқиғаның себебі жәбірленуші Р. - ның мас күйінде болғандықтан оның өрескел абайсыздығы көрсетілген. Сондай-ақ, актіде Р. - ның "T"ЖШС-мен еңбек қатынастарында болмағаны көрсетілген. Комиссия ТК-нің 322-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес бұл жазатайым оқиға белгіленген нысан бойынша акт жасамай, өндіріспен байланысты емес деп танылуы керек деген қорытындыға келді (Н-1). Прораб Б. қатысты аудан прокуроры. кейіннен рақымшылық жасау туралы заңның қолданылуына байланысты тоқтатылған ҚК-нің 156-бабы 2-бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Сотта куәгер б. р.он екі күн бойы "T" ЖШС-не тиесілі нысанда жұмыс істегенін және жалақы алғанын түсіндірді. Бұдан басқа, қылмыстық іс материалдарында Р.-ға қатысты дене жарақатын алу фактісі бойынша "Т" ЖШС Бас директоры қол қойған бұйрық табылды, онда Б. құрылысшы-жұмысшыларды, оның ішінде Р. - ны қажетті жеке қорғану құралдарымен қамтамасыз етпегені үшін қатаң сөгіс жарияланды. Сот шешімімен құқықтық қатынастар еңбек деп танылады, өйткені Р.белгілі бір мамандық бойынша Еңбек міндеттерін нақты атқарды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
