Камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарлама беру рәсімін бұзу сот шешімінің күшін жоюға негіз болды.
Қарағанды облысы МАЭС-тің 2020 жылғы 15 желтоқсандағы шешімімен камералдық бақылау нәтижелері бойынша мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны заңсыз деп тану туралы «Қазыбек би атындағы аудан бойынша МКБ» РММ-ге «BM Tech» ЖШС-ның арызын қанағаттандырудан бас тартылды.
Бұл ретте сот істің келесі мән-жайларына сүйенді.
ҚҚС бойынша соманы есептеуден алып тастау қажеттігі туралы хабарлама салық төлеуші «Компания СнабСервис» ЖШС-мен 2018 жылғы 1 тоқсанға өзара есеп айырысулар бойынша қойылған, бұзушылықтар сомасы 2 925 000 теңге
Шағым жасалған хабарламаны салық органы 2018 жылғы 7 ақпандағы «Компания СнабСервис» ЖШС-ны мемлекеттік қайта тіркеуі жарамсыз деп танылған МАЭС-тің 2018 жылғы 13 қыркүйектегі шешімінің негізінде қалыптастырған және шығарған.
«Компания СнабСервис» ЖШС оны қойған күннен бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылды.
Салық кодексінің 85-бабы 4-тармағының 4) тармақшасына сәйкес салық органының уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша шешімінің негізінде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеу заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған жағдайларда салық төлеушіге хабарламай жүргізіледі.
Сот ЖШС-ның дәлелдерін назарға алған жоқ, өйткені істі қарау кезінде шағым жасалған хабарламаны шығару рәсімі тексеріледі, ал жоғарыда көрсетілгендей, заңды күшіне енген сот актісі шағым жасалған хабарламаны шығару үшін негіз болып табылды.
Сот арыз берушінің 2020 жылғы 14 қыркүйекте осындай хабарламаны шығаруға қатысты дәлелдерін қабылдамады. Бұл хабарлама орындалуға жатпайды, бұл туралы мемлекеттік кірістер органы салық төлеушіге хабарлады.
Сонымен қатар, сот «Bm Tech» ЖШС-ның дәлелдерді ұсынбауына байланысты «Компания СнабСервис» ЖШС-мен шаруашылық операцияларын жүргізудің дұрыстығы туралы дәлелдерді қабылдамады.
Апелляциялық сатыдағы соттың 2021 жылғы 30 наурыздағы қаулысымен сот шешімінің күші жойылды, арызды қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарылды.
Апелляциялық саты Салық органы арыз берушіге қатысты бұзушылықтың жоғары тәуекелі қандай тәсілмен және қандай өлшемшарттар бойынша айқындалғаны туралы қандай да бір түсіндірмелер бермегенін және салық органына салық төлеушіге мысалы хабарлама емес, хабарлауды ұсынатынан негізге алды.
Сот алқасының пікірі бойынша соттар Салық кодексінің 96-бабы 3-тармағының 3) тармақшасын салық төлеуші бұрын есепке жатқызған ҚҚС-ны алып тастау жағдайлары мен негіздерін айқындайтын Салық кодексінің 403-бабына сәйкес хат-хабардың қажеттілігімен қолдануы тиіс.
Аталған нормалардың мазмұны сот шешімінің бар-жоғына ғана емес, сондай-ақ соттың заңды тұлғаны қайта тіркеуді жарамсыз деп тану негіздеріне де байланысты соттың хабарлама беру негіздерін тексеру қажеттігін көрсетеді. Жоғарыда айтылғандай, мемлекеттік тіркеу немесе қайта тіркеу жарамсыз деп танылған заңды тұлғаға қатысты ҚҚС-ны есептен шығарудың негізгі элементі кәсіпорын басшысының қатысуын немесе оның қатысушысын бағалаумен байланысты.
Сот отырысында апелляциялық алқа зерттеген азаматтық іс материалдарына сәйкес «Теміртау қаласы бойынша МКБ» РММ-нің «Компания СнабСервис» ЖШС-на, «Теміртау қаласы бойынша Әділет басқармасы» ММ-ге қойылған талабы бойынша салық органының «Компания СнабСервис» ЖШС-ны қайта тіркеуді жарамсыз деп тану туралы талап арызының негізгі дәлелі ретінде оның заңды мекенжайы бойынша заңды тұлғаның жоқтығын көрсеткен. ЖШС басшысына және (немесе) құрылтайшысына (қатысушысына), сондай-ақ олардың тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) қаржы-шаруашылық қызметті жүзеге асыруға қатыспау фактісін анықтауға байланысты қандай да бір деректер мен негіздер азаматтық іс бойынша байқалмайды. Салық органы мен іске қатысатын прокурордың қатысушылар құрамының өзгеруіне байланысты заңды тұлғаны қайта тіркеуді соттың жарамсыз деп тануы туралы дәлелі қандай да бір дәлелдемелермен расталмайды, өйткені шарттың өзі де жарамсыз деп танылмаған. Ал заңды тұлғаның орналасқан жерінің өзгеруі заңды тұлғаны қайта тіркеу негіздеріне жатпайды, бірақ кәсіпорынның есептік тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу үшін негіз болып табылады.
Осыған байланысты апелляциялық алқа салық органының хабарлама шығаруына негіз болған сот актісі салық органына камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарлама қою құқығын беретін Салық кодексінің 96-бабында және 403-бабының 4) тармақшасында көрсетілген сот шешімі болып табылмайды деген қорытынды жасады.
Бұл ретте «BM Tech» ЖШС өкілі апелляциялық сатыдағы сотқа «BM Tech» ЖШС мен «Компания Снабсервис» ЖШС арасында нақты қызмет көрсетілгенін және жұмыстар жүргізілгенін, сондай-ақ «АрселорМиттал Теміртау» АҚ орындаған жұмыстарды одан әрі қабылдағанын растайтын құжаттарды ұсынды.
Апелляциялық алқа камералдық бақылау жүргізу нәтижелері бойынша хабарламаны даулау туралы арызды қарау кезінде контрагенттердің шарттық қатынастарының мазмұнын соттың тексеруі мүмкін еместігі туралы бірінші сатыдағы соттың дәлелдерімен келіспеді, өйткені СК-нің 96-бабының 5-тармағы салық төлеушіге шағым жасау кезінде тауардың (көрсетілетін қызметтердің) іс жүзінде алынғанын дәлелдеу құқығын береді.
Бірінші сатыдағы соттың «Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы» НҚ ережелеріне сілтемесін апелляциялық сот негізсіз деп таныды, өйткені осы қаулымен Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 121-VІ Заңымен күші жойылған 2008 жылғы 10 желтоқсандағы № 99-IV СК нормаларының қолданылуы түсіндірілген. Ал алдыңғы салық заңының 587-бабының мазмұны мен қолданыстағы Салық кодексінің 96-бабыда елеулі айырмашылықтар бар.
Бұдан басқа, Қарағанды облысы МАЭС-тің заңды күшіне енген 2020 жылғы 24 желтоқсандағы шешімімен «BM Tech» ЖШС-ның «Қарағанды қаласы Қазыбек би атындағы аудан бойынша МКБ» РММ-ге 2020 жылғы 14 қыркүйектегі № 3020мк600142 камералдық бақылау нәтижелері бойынша мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны заңсыз деп тану туралы арызы қанағаттандырылды. Жоғарыда аталған хабарлама заңсыз деп танылып, күші жойылды. Бұл ретте салық органының дауланып отырған 2020 жылғы 14 қыркүйектегі хабарламасында түзетуге жататын шот-фактуралардың тізбесінде осы азаматтық іс бойынша дауланып отырған 2020 жылғы 23 қыркүйектегі хабарламадағыдай нақ сол кезең - 2018 жылғы 1-тоқсан көрсетілген.
СК-нің 96-бабында салық органдарының сол негіздер бойынша хабарламаларды қайта ұсыну құқығы көзделмеген, кері жағдайда мұндай жағдай СК-нің 4-8-баптарында көрсетілген салық салудың негізгі қағидаттарына қайшы келер еді.
Жоғарыда анықталған мән-жайларға байланысты апелляциялық алқа салық органының әрекеттерінде арыз беруші «BM Tech» ЖШС-ға қатысты камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарлама беру рәсімін бұзушылық бар деген түйінге келді.
Нормативтік-құқықтық база
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық Кодексі)» 2017 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы кодексінің 2-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының салық заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, осы Кодекстен, сондай-ақ қабылдануы осы Кодексте көзделген нормативтік құқықтық актілерден тұрады.
Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта Салық кодексіндегі ережелерден өзгеше ережелер белгіленсе, көрсетілген шарттың ережелері қолданылады.
Соттар салық заңнамасын қолдануға байланысты істерді қарау кезінде басшылыққа алуы тиіс негізгі нормативтік құқықтық актілер:
1.Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 тамыздағы Конституциясы;
- «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)» Қазақстан Республикасының кодексі (бұдан әрі – СК);
3.1994 жылғы 27 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (бұдан әрі – АК) (Жалпы бөлім), 1999 жылғы 1 шілдедегі (Ерекше бөлім);
- 2015 жылғы 31 қазандағы Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексі (бұдан әрі – АПК);
- 2015 жылғы 29 қазандағы Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі (бұдан әрі – Кәсіпкерлік кодекс) ;
- «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы;
- «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы;
- «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» 1995 жылғы 17 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы;
9.Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулылары (бұдан әрі – НҚ):
- «Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы» 2017 жылғы 29 маусымдағы № 4;
- «Соттардың азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы туралы» 2003 жылғы 20 наурыздағы № 2;
- «Мәмілелер жарамсыздығының және соттардың олардың жарамсыздығының салдарларын қолдануының кейбір мәселелері туралы» 2016 жылғы 7 шілдедегі № 6;
- «Соттардың АПК 29-тарауының нормаларын қолдануының кейбір мәселелері туралы» 2010 жылғы 24 желтоқсандағы № 20;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары, мемлекеттік кірістер органдары жүйесіндегі уәкілетті органның нормативтік құқықтық бұйрықтары.
ҚР ЖС 2020 жылы және 2021 жылғы 3 айда салық заңнамасын қолданудың сот практикасын қорыту 2021 жылғы 9 шілдегі
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкендігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды.
Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
