56-бапқа түсініктеме. Кепілдік "жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексіне таратуды қамтамасыз ету ретінде
1. Кепілдікке байланысты кепілгер Қазақстан Республикасының алдында осы Кодекске сәйкес жер қойнауын пайдаланушының жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемесін толық немесе ішінара орындағаны үшін осы Кодекске сәйкес айқындалатын ақша сомасы шегінде жауап беруге міндеттенеді.
2. Екінші деңгейдегі банк, шетелдік банк немесе акциялары ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығында айналысқа түсетін ұйым кепілгер бола алады. Егер кепілгер шетелдік банк немесе акциялары ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығында айналысқа түсетін ұйым болса, мұндай кепілгерлер құзыретті орган айқындайтын шетел валютасындағы ең төмен жеке кредиттік рейтинг бойынша шарттарға сәйкес келуге тиіс.
3. Осы бапқа сәйкес оларға берілген кепілдік бойынша банктің міндеттемесі тарату аяқталғанға дейін тоқтатылмайды.
4. Кепілдік құзыретті орган бекітетін үлгілік нысанға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде беріледі.
Шетелдік тұлға берген кепілдік қазақ және орыс тілдеріне міндетті түрде аударыла отырып, шет тілінде жасалуы мүмкін, оның дұрыстығын нотариус куәландыруы тиіс.
__________________________________________________________________________________________
(Мұхамедов Р. Н.)
1. Кепілдік институты жер қойнауын пайдаланушыларға қолжетімді жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу салдарын жоюды қамтамасыз ету құралдарының спектрін кеңейтуге бағытталған Жер қойнауы туралы кодекстің жаңашылдықтарының бірі болып табылады, кейбір жағдайларда қаржы қаражатының едәуір көлемін бұғаттамауға және оларды жер қойнауын пайдалану мақсаттарына пайдалануға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, бұл құрал, заң шығарушының пікірінше, екінші деңгейдегі банктердегі банктік салымның кепілімен салыстырғанда "сенімді" емес, бұл оны ТПИ, іздестіру, сондай – ақ көмірсутектерді барлау және өндіру саласында-қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған келісімшарттар бойынша қолдануды шектеді
Жер қойнауы туралы кодексте көмірсутектерді барлау және (немесе) өндіру жөніндегі операциялардың салдарын жою жөніндегі жұмыстардың нарықтық құнының іс жүзінде қалыптасқан тарату қоры қаражатының сомасынан асып кету сомасы шегінде.
ҚР АК 329-бабының және түсініктеме берілген баптың 1-тармағының ережелеріне сәйкес, кепілдік берілген жағдайда кепілгер жер қойнауын пайдаланушының жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемесін орындағаны үшін жер қойнауын пайдаланушымен ортақ жауапкершілікте болады. Бұл жағдайда кепілгер жер қойнауын пайдаланушымен заттай міндеттемені (жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі жұмыстарды жүргізу) ынтымақтаса орындауы тиіс пе не оның жауапкершілігі мемлекетке ақшалай қаражаттың тиісті сомасын төлеумен шектеледі деген сұрақ туындайды.
Түсініктеме берілген баптың 1-тармағының мазмұны бұл сұраққа біржақты жауап бермейді, алайда ол жер қойнауын пайдаланушының жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемесін орындағаны үшін кепілдіктің үлгілік нысанының ережелерінен туындайды, ол кепілгердің өзіне кепілдікте белгіленгеннен жиынтығында аспайтын кез келген соманы ҚР пайдасына қайтарып алынбайтын және шартсыз төлеу міндеттемесін қабылдауын көздейді.
Бұдан басқа, кепілгердің жауапкершілігінің ынтымақтастығына сүйене отырып және ҚР АК 287-бабы 3-тармағының Ережесін басшылыққа ала отырып, мемлекет жер қойнауын пайдаланушыға мұндай талаптарды алдын ала қоймай, жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемені тек кепілгерден ғана орындауды талап етуге құқылы. Бұл мәселе өз кезегінде ашық күйінде қалып отыр және одан әрі заң шығару қызметінің мәні болуы мүмкін.
2. Түсініктеме берілген баптың 2-тармағы екінші деңгейдегі банктерге, шетелдік банктерге немесе акциялары ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығында айналымдағы ұйымдарға кепілдік ретінде рұқсат береді. Бұл тұжырымнан "шетелдік" сөзі ұйымдарға да қатысты ма, жоқ па деген нақты тұжырым жасауға болмайды, бұл қазақстандық заңды тұлғалардың кепіл ретінде әрекет ету мүмкіндігін шектейді. Осы сұраққа жауап бермейді және олардың акцияларының ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығындағы айналымына қатысты нақтылауды, сондай - ақ "бағалы қағаздар нарығы туралы" 2003 жылғы 2 шілдедегі № 461-II ҚР Заңында осы терминді айқындауды бермейді.
Бұл ретте жер қойнауы туралы Кодекстің 277-бабының 3-тармағы белгілі бір жағдайларда ұлттық басқарушы холдинг, көмірсутектер саласындағы ұлттық компания немесе оның еншілес ұйымы кепіл бола алатынын белгілейді. Осыған байланысты, кез келген заңды тұлға өзінің резиденттігіне қарамастан, өзге де шарттар сақталған кезде жер қойнауын пайдаланушының жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемесін орындағаны үшін кепілгер болуға құқылы болып көрінеді.
Сонымен қатар, жер қойнауы туралы Кодекстің 277 - бабы көрсетілген тармағының ережелері жер қойнауын пайдалануға берілген көмірсутектер бойынша рұқсаттар мен лицензиялар бойынша, сондай-ақ кодекс қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған көмірсутектер бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша қатынастар үшін түсініктеме берілген баптан өзгеше талаптарды белгілейді. Біріншіден, п. Түсініктеме берілген баптың 2-тармағы шетел валютасындағы ең төменгі жеке кредиттік рейтинг бойынша талаптарға сәйкес келу қажеттілігі бөлігінде қандай да бір ерекшелік жасамайды (кодекс қолданысқа енгізілгеннен кейін берілген лицензиялар [келісімшарттар] үшін), ал жер қойнауы туралы Кодекстің 277-бабының 3-тармағы ұлттық басқарушы холдинг пен ұлттық компания үшін осындай ерекшелік жасайды көмірсутектер саласында.
Екіншіден, түсініктеме берілген баптың көрсетілген тармағын іске асыру мақсатында ҚР Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 2 мамырдағы № 293 Бұйрығымен акциялары ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығында айналысқа түсетін шетелдік банктер мен ұйымдар үшін шетел валютасындағы ең төмен жеке кредиттік рейтинг бойынша мынадай шарттар белгіленген:
– Standard & Poors рейтингтік агенттігінің "ВВВ" деңгейінен не Fitch, Sapital Intelligence, Dominion Bond Rating Service, JСR немесе Rating & Investment Information рейтингтік агенттіктері берген ұқсас деңгейдегі рейтингтерден төмен емес;
- Moody ' s Investors Service рейтингтік агенттігі берген "Ваа2" деңгейінен төмен емес.
Өз кезегінде, жер қойнауы туралы Кодекстің 277-бабының 3-тармағы жыл сайын шетелдік валютада standard and Poor ' s шкаласы бойынша "ВВ -" деңгейінен төмен емес немесе Moody ' s, FitchRatings рейтингтік агенттіктерінің шкалалары бойынша ұқсас деңгейдегі расталатын ең төменгі ұзақ мерзімді кредиттік рейтингтің болуы бойынша неғұрлым төмен (және аз агенттіктермен) талаптарды белгілейді.
3. ҚР АК 336-бабы кепілдікті тоқтату үшін төрт негізді көздейді:
- қамтамасыз етілген міндеттеме тоқтатыла отырып;
– егер кепілгер немесе кепілгер кредиторға жаңа борышкер үшін жауап беруге келісім бермесе, кепілдікпен немесе кепілгерлікпен қамтамасыз етілген міндеттеме бойынша борышты басқа тұлғаға ауыстырумен;
- егер ол қамтамасыз еткен міндеттемені орындау мерзімі басталған кезде кредитор тиісті орындауды қабылдаудан бас тартса;
- Кепілдік шартында көрсетілген мерзім өткеннен кейін. Егер мұндай мерзім белгіленбесе, егер несие беруші
кепілдікпен қамтамасыз етілген міндеттемені орындау мерзімі басталған күннен бастап бір жыл ішінде кепілдікке талап қойылмайды.
Бұл ретте жер қойнауын пайдаланушының жер қойнауын пайдалану салдарларын жою жөніндегі міндеттемесін орындау кепілдігінің үлгілік нысаны олардың тек үшеуін ғана көздейді (тиісті орындауды қабылдаудан бас тартпай) және кепілдік беру мерзімін көрсетуді қамтымайды (бұл тарату аяқталуының нақты күнін алдын ала айқындау мүмкін .стігіне байланысты).
Пп. Екінші деңгейдегі банктердің банк кепілдіктері мен кепілгерліктерін беру қағидаларының 6-тармағының 8-тармағы, сондай-ақ банк кепілдігін немесе кепілгерлікті берген банктің міндеттемесі тоқтатылатын мән-жай (оқиға) басталғанға дейін белгілі бір мерзімге де, оған дейін де кепілдіктер беруге мүмкіндік береді.
Осыған байланысты, түсініктеме берілген мақаланың 3-тармағының талаптары кепілдік беретін ұйымдарға да қолданылуы керек сияқты.
4. Жер қойнауын пайдаланушының жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемесін орындағаны үшін кепілдік ҚР Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 24 мамырдағы № 387 бұйрығымен бекітілген үлгілік нысанға сәйкес келуге тиіс. Бұл ретте бұл талап шетелдік инвесторлар үшін белгілі бір қолайсыздықтар туғызуы мүмкін шетелдік тұлғалар беретін кепілдіктерге де қолданылады. Қосымша проблемалық сәт үлгілік нысанда кепілдіктің жалғыз рұқсат етілген валютасы – қазақстандық теңге көзделуі болуы мүмкін.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
"Kazenergy" қазақстандық мұнай-газ және энергетика кешені ұйымдарының Қауымдастығы " ЗТБ
Нұр-Сұлтан 2022
"Kazenergy" қауымдастығы "Норт Каспиан Оперейтинг компания Н.В.", "ҚазМұнайГаз "ҰК" АҚ, "Маңғыстаумұнайгаз" АҚ, "Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б. В.", "Уайт энд Кейс Қазақстан" ЖШС, "Холлер Ломакс" ЖШС компанияларына түсініктеме дайындауда қолдау көрсеткені үшін шын жүректен ризашылығын білдіреді"Erlicon CG" ЖШС, "Signum" Заң фирмасы " ЖШС. © "Kazenergy" қауымдастығы, 2022 © авторлық ұжым, 2022 © авторлар, 2022
Құрметті оқырмандар!
Сіздің назарыңызға жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнама бойынша үлкен тәжірибелік жұмыс тәжірибесі бар және "жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы"Кодексті дайындауға қатысқан отандық мамандар тобы дайындаған ғылыми-практикалық түсініктеме ұсынылады.
Жер қойнауын пайдалану-бұл қоғамдық қатынастардың өте күрделі және ерекше саласы, оны реттеудің өзіндік тарихи алғышарттары бар және жер қойнауын игеру процесінің технологиялық ерекшеліктерін, сондай-ақ кен орындарын барлау мен игерудің экологиялық, коммерциялық, құқықтық және басқа да ерекшеліктерін ескереді.
Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы қазақстандық заңнама өз дамуында бірнеше кезеңнен өтті және әрқашан мемлекет пен жер қойнауын пайдаланушылар мүдделерінің теңгеріміне, ашықтыққа, инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың барынша мүмкін дәрежесіне ұмтылуға, елдің орнықты әлеуметтік, экономикалық және экологиялық дамуын қамтамасыз етуге негізделді.
2017 жылдың соңында қабылданған "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Кодекс көп жылдық жинақталған тәжірибе мен құқық қолдану практикасын, сондай-ақ оны салада жұмыс істейтін мамандармен кеңінен талқылау нәтижелерін ескере отырып әзірленді.
Онда геологиялық барлаудың инвестициялық тартымдылығын арттыру, әкімшілік кедергілерді одан әрі төмендету бойынша мемлекет тарапынан нақты, маңызды шаралар көрініс тапты.
Дегенмен, тәжірибе мен заңнама жер қойнауын пайдалану саласы алдында да, тұтастай экономикада да туындайтын жаңа міндеттерді ескере отырып, үнемі дамып отырмайды.
Осыған байланысты осы түсініктеме салада жұмыс істейтін мүдделі тұлғалардың-мамандардың кең ауқымына көмек ретінде қызмет етуге арналған
нормалардың мағынасын, олардың тарихи мәнмәтінін, кодекстің әртүрлі ережелерінің өзара байланысы мен өзара әсерін түсіну.
Сондай-ақ, түсініктемені зерделеу отандық жас мамандардың жаңа буындары үшін осы маңызды саладағы ғылыми және практикалық жұмысқа, еліміздің, қазақстандықтардың қазіргі және болашақ ұрпақтарының дамуы үшін ынталандыру болады деп үміттенеміз.
Құрметпен, "Kazenergy" қауымдастығы төрағасының орынбасары, Қазақстанның еңбек Геро Ө. Қарабалин
