Жаза тағайындау Бірінші сатыдағы сот сотталушының бұрынғы соттылықтары жойылғанын дұрыс анықтағанымен, оған жаза өтеу үшін қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінің түрін дұрыс тағайындамаған
Ақтөбе облысы Мұғалжар аудандық сотының 2018 жылғы 17 тамыздағы үкімімен:
- С. бұрын Батыс Қазақстан облысы Теректі аудандық сотының 2005 жылғы 17 наурыздағы үкімімен Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 179-бабы 2-бөлігінің «а, в» тармақтарымен (ескі редакция) кінәлі деп танылып, мүлкі тәркіленіп, 5 жылға бас бостандығынан айырылған;
- Атырау облысы Қызылқоға аудандық сотының 2013 жылғы 17 шілдедегі үкімімен ҚК-нің 183-1-бабының 1-бөлігімен (ескі редакция) кінәлі деп танылып, 2 жылға бас бостандығынан айырылған, ҚК-нің 63-бабының талабына сәйкес, 1 жыл 6 айға шартты жаза тағайындалған;
- Атырау облысы Мақат аудандық сотының 2016 жылғы 11 қарашадағы үкімімен ҚК-нің 197-бабының 1-бөлігімен кінәлі деп танылып, 200 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде 424 200 теңге айыппұл түріндегі жаза тағайындалған, соттылықтары жойылған. - ҚК-нің 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен кінәлі деп танылып, 6 жылға бас бостандығынан айырылған, 197-бабы 4-бөлігінің 2) тармағымен кінәлі деп танылып,
4 жылға бас бостандығынан айырылған. ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігіне сәйкес, қылмыстық құқық бұзушылықтардың жиынтығы бойынша онша қатаң емес жазаны неғұрлым қатаң жазаға сіңіру арқылы С. түпкілікті 6 жылға бас бостандығынан айырылған. «Қазақстан Республикасы Тәуелсiздiгiнiң жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» Заңның 4-бабы 2-бөлігінің негізінде оның жаза мерзімі ¼ қысқартылған, С.-ға түпкілікті 4 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалған.
Жаза тағайындау Бірінші сатыдағы сот сотталушының бұрынғы соттылықтары жойылғанын дұрыс анықтағанымен
Жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша жоғары мекемесінде өтеу тағайындалған. Ақтөбе облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен 2018 жылғы 26 қыркүйекте сот үкімі өзгеріссіз қалдырылған. Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры өзінің наразылығында С.-ға жаза өтеу орны дұрыс тағайындалмағанын көрсетіп, сот актілерін өзгертуді, С.-ға жазаны өтеу үшін қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеуді тағайындауды сұраған. Сотталған С. өтінішхатында сот актілерінің жаза тағайындау бөлігімен келісіпейтіндігін, жасаған қылмысын ішінара мойындағанын, шын ниетпен өкінетінін, отбасының асыраушысы екенін, Ғ.-ны танымайтынын, Ж.-ны сырттай ғана танитынын, олармен беттестіру амалының болмағанын көрсетіп, сот актілерін өзгертіп, ҚК-нің 55-бабын қолданып, жаза мөлшерін төмендетуді сұраған. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 1966 жылғы 16 желтоқсандағы 2200А (XXI) резолюциясымен қабылданған Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің 14-бабының 5-тармағына сәйкес, кейбір қылмыс үшін сотталғандардың қай-қайсысы болмасын өзінің айыпталуы және шығарылған үкімінің, заң бойынша жоғарғы сот сатыларында қайта қаралуын талап етулеріне құқықтары бар. Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің (бұдан әрі – ҚПК) 485-бабы 1-бөлігінің 3) тармағының талаптарына сәйкес заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға істі тергеп - тексеру немесе сотта қарау кезінде жол берілген заң бұзушылықтар, оның ішінде қылмыстық-атқару жүйесінің түзеу мекемелері режимін дұрыс айқындамау негіз болып табылады.
Сотталған С.-ның кінәсі өзіне тағылған айып бойынша кінәсін ішінара мойындаған жауабымен қатар, жәбірленуші өкілінің жауаптарымен, сыбайластары Е.-нің, З.-ның, К.-ның Д.-ның жауаптарымен куәла Р.-ның, А.-ның, Г.-ның, Б.-ның, У.-дың жауаптарымен, оқиға болған жерді қарау, тану, айғақ заттарды алу, тексеру және нақтылау хаттамаларымен, сараптама қорытындыларымен және басқа да іс құжаттарымен дәлелденген. Олардың заңдылығы мен негізділігі күмән туғызбайды. Жәбірленуші өкілі Ы.-ның сотқа берген жауабында, құқық қорғау органдарының хатына сәйкес «Синельниковское» кен орнында мұнай өнімдерінің ұрланғандығы мәлім болғаны, жер қойнауы және оның құрамындағы пайдалы қазбалар мемлекет меншігінде болғандықтан, Энергетика министрлігі тарапынан мемлекетке келтірілген материалдық залалды есептеу тапсырылғаны, арнайы сараптама қорытындысына сәйкес қылмыстық іс әрекеттердің салдарынан 16 118 558 теңге көлемінде аса ірі мөлшерде материалдық залал келтірілгені туралы айғақ берген. Сонымен қатар, 2016 жылы 12 қарашадағы № 2449 сараптама қорытындысы бойынша сұйықтық үлгілер тығыздық көрсеткіштері бойынша мұнайдың 0 типіне (аса жеңіл) жататын шикі мұнай болып табылғаны және 2017 жылғы 8 ақпандағы № 247 сараптама қорытындысына сәйкес, «Синельниковское» кен орнынан алынған сұйықтықтар жеңіл шикі мұнай болып табылғаны анықталған. Бірінші сатыдағы сот сотталған С.-ның қылмыстық әрекетін ҚК-нің 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен және 197-бабы 4-бөлігінің 2) тармағымен дұрыс саралаған. Бірінші сатыдағы сот сотталған С.-ға жаза тағайындағанда оның қылмыстық жауаптылығын жеңілдететін мән-жайларды ауырлататын мән-жайлар жоқтығын ескере отырып тағайындаған. Сондықтан ҚК-нің 55-бабын қолданып, жазаны одан әрі жеңілдетуге ешқандай негіз жоқ болғандықтан, сотталған С.-ның өтінішхаты қанағаттандырылуға жатпайды. Алайда, бірінші сатыдағы сот С.-ның бұрынғы соттылықтары жойылған деп дұрыс көрсетіп, оған жазасын өтеу үшін қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша жоғары мекемесін дұрыс тағайындамаған. ҚК-нің 46-бабы 5-бөлігінің 2) тармағына сәйкес қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемелерінде: қасақана онша ауыр емес, ауырлығы орташа немесе ауыр қылмыстар жасағаны үшiн екі жылдан астам мерзiмге бас бостандығынан айыруға сотталған, бұрын бас бостандығынан айыруды өтемеген адамдарға; аса ауыр қылмыс жасаған, сондай-ақ қылмыстардың қайталануы кезінде әйелдерге; айыппұл, түзеу жұмыстары, қоғамдық жұмыстарға тарту, бас бостандығын шектеу бас бостандығынан айырумен ауыстырылған адамдарға қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеу тағайындалуы тиіс.
С.-ның бұрынғы соттылығы жойылған, казіргі таңда ауыр қылмыс жасағаны үшін сотты болғандықтан, оған жазаны қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеу тағайындалуы тиіс. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы сотталған С.-ға қатысты жергілікті соттардың сот актілерін өзгертіп, сот актілерінің С.-ға жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша жоғары мекемесінде өтеуді тағайындаған бөлігінің күшін жойды. С.-ға жазасын ҚК-нің 46-бабы 5-бөлігінің 2-тармағына сәйкес қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеу тағайындалып, сот актілерінің қалған бөлігі өзгеріссіз қалдырылды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы қанағаттандырылды. Сотталған С.-ның өтінішхаты қанағаттандырусыз қалдырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
