472-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің заңнамалық актілерінде көзделген жағдайларда жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті есепке алу және одан әрі пайдалану қағидаларын бұзу
1. Егер бұл іс-әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті уәкілетті органға толық емес және (немесе) уақтылы бермеу, атап айтқанда:
1) сот актілерінің негізінде мемлекет кірісіне тәркіленген;
2) мемлекет кірісіне айналдырылған сот актілері негізінде заттай дәлелдемелер;
3) Тарих және мәдениет ескерткіштеріне жататын заттары бар қазыналар;
4) жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдарға, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға, оларға теңестірілген адамдарға (Қазақстан Республикасының Президенттігіне, Қазақстан Республикасы Парламентінің немесе мәслихаттарының депутаттығына, аудандық маңызы бар қалалардың, кенттердің, ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдеріне, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдардың сайланбалы мүшелігіне кандидаттарды қоспағанда) келіп түскен сыйлықтар лауазымды адамдарға, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік қорға өтеусіз тапсыруға жататын көрсетілген функцияларды орындауға уәкілеттік берілген кандидаттар болып табылатын адамдарға;
5) заңнамалық актілерде көзделген өзге де жағдайларда республикалық меншікке өткен, оның ішінде мемлекет пайдасына бас тартудың кедендік режимінде ресімделген тауарлар мен көлік құралдары;
6) белгіленген тәртіппен иесіз деп танылған;
7) мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке өткен, оның ішінде иесіз қалған мұра;
8) Табылған заттар;
9) қараусыз қалған жануарлар, -
Жеке тұлғаларға - сегіз, лауазымды адамдарға - он бес, заңды тұлғаларға-қырық бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
2. Жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және өткізу тәртібін сақтамау:
1) мемлекеттің меншік құқығының туындағанын куәландыратын құжаттардың сақталуын қамтамасыз етпеу;
2) аукциондарды ұйымдастыру және өткізу жөніндегі көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу жолымен аукционды ұйымдастырушыны таңдау;
3) ең төмен баға бойынша өткізілмеген мүлікті бұзбау;
4) осындай мүлікті өткізуден түскен сомалар мемлекеттік бюджетке уақтылы аударылмаған, -
лауазымды адамдарға - он бес, заңды тұлғаларға-қырық бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Түсіндірме мақала ҚР заңнамалық актілерінде белгіленген жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті есепке алу және одан әрі пайдалану ережелерін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді және қоғамдық қатынастардың осы саласында әкімшілік құқық бұзушылықтың екі дербес құрамын қамтиды.
ӘҚБтК-нің 472-бабында көзделген құқық бұзушылықтардың жалпы объектісі ҚР заңнамасында белгіленген және салық салу саласындағы мемлекет күзететін басқару тәртібі болып табылады.
Түсініктеме берілген бапта көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтардың тікелей объектісі ҚР заңнамалық актілерінде белгіленген және мемлекет меншігіне жекелеген салықтық емес (оның ішінде жеке құқықтық) негіздер бойынша түскен мүлікті беру, есепке алу, сақтау және одан әрі пайдалану, мемлекет күзететін тәртібі болып табылады.
ӘҚБтК-нің 472-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері бұл туралы түсініктеме берілген баптың санкцияларында тікелей көрсетілуіне байланысты ҚР заңнамасының талап етуі бойынша жеке тұлғалар, заңды тұлғалар және оларда бар мүлікті орындамаған лауазымды тұлғалар, жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті уақтылы және толық көлемде уәкілетті органға беру міндеті болып табылады.
ӘҚБтК-нің 472-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері ҚР заңнамалық актілерінде белгіленген жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және өткізу тәртібін бұзған заңды тұлғалар мен лауазымды тұлғалар болып табылады.
ӘҚБтК-нің 30-бабына ескертпеге сәйкес ӘҚБтК-дегі лауазымды адамдар әкімшілік құқық бұзушылық жасалған кезде билік өкілінің функцияларын тұрақты, уақытша немесе арнайы өкілеттігі бойынша жүзеге асыратын немесе жүзеге асыратын не әкімшілік құқық бұзушылық жасаған кезде мемлекеттік мекемелерде, квазимемлекеттік сектор субъектілерінде, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында ұйымдық-өкімдік немесе әкімшілік-шаруашылық функцияларды орындайтын немесе орындаған адамдар деп танылады.
Бұл ретте, ӘҚБтК-нің 30-бабы нормасының талап етуі бойынша лауазымды адам қызметтік міндеттерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына байланысты әкімшілік құқық бұзушылық жасалған жағдайда әкімшілік жауаптылыққа тартылады. Бұл мән-жай болмаған кезде әкімшілік құқық бұзушылық жасауға кінәлі лауазымды адам жалпы негіздерде жауапқа тартылуға тиіс.
ӘҚБтК-нің 472-бабында көзделген іс-әрекеттердің субъективті жағы жеке және лауазымды тұлғалардың қасақана не абайсызда құқық бұзушылық жасағандарының кінәсімен сипатталады.
Субъектілері заңды тұлғалар болып табылатын құқық бұзушылықтардың субъективті жағы тек жеке тұлғаларға қатысты әкімшілік жауаптылыққа тарту шарты ретінде кінәні белгілеу туралы заңнамалық талаптың болуы салдарынан белгіленуге жатпайды. ҚР әкімшілік жауапкершілік туралы заңнамасы бойынша заңды тұлғалар осы әрекетті жасаған заңды тұлғаның уәкілетті тұлғаларының кінәсін ескермей, ӘҚБтК-де әкімшілік жауаптылық көзделген құқыққа қайшы әрекетті не әрекетсіздікті жасау фактісі үшін ғана әкімшілік жауаптылықта болады.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті уәкілетті органға толық емес және (немесе) уақтылы бермегені үшін әкімшілік жауаптылықты белгілейді.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтың объективті жағы адамның құқыққа қарсы әрекеттерді (әрекетсіздікті) жасауында мемлекеттің меншігіне түскен және құқық бұзушының иелігіндегі келесі мүлікті уәкілетті органға толық емес және (немесе) уақтылы бермеу түрінде көрінеді:
1) сот актілерінің негізінде мемлекет кірісіне тәркіленген;
2) мемлекет кірісіне айналдырылған сот актілері негізінде заттай дәлелдемелер;
3) Тарих және мәдениет ескерткіштеріне жататын заттары бар қазыналар;
4)жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдарға, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға, оларға теңестірілген адамдарға (ҚР Президенттігіне, ҚР Парламентінің немесе мәслихаттарының депутаттарына, аудандық маңызы бар қалалардың, кенттердің, ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдеріне, сондай-ақ жергілікті өзін-өзі басқарудың сайланбалы органдарының мүшелеріне кандидаттарды қоспағанда) келіп түскен сыйлықтар лауазымды адамдарға, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік қорға өтеусіз тапсыруға жататын көрсетілген функцияларды орындауға уәкілетті кандидаттар болып табылатын адамдарға;
5) заңнамалық актілерде көзделген өзге де жағдайларда республикалық меншікке өткен, оның ішінде мемлекет пайдасына бас тартудың кедендік режимінде ресімделген тауарлар мен көлік құралдары;
6) белгіленген тәртіппен иесіз деп танылған;
7) мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке өткен, оның ішінде иесіз қалған мұра;
8) Табылған заттар;
9)қараусыз қалған жануарлар.
Жоғарыда көрсетілген мүлікпен міндетті тұлғалар жасаған құқыққа қарсы іс-әрекеттер, егер оларда Қылмыстық кодексте көзделген қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса ғана әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.
ҚР Салық кодексінің 174-бабы 1-тармағының талабы бойынша міндетті тұлғалардың мемлекет меншігіне айналдырылған (түскен) мүлікті беру тәртібін сақтауын бақылауды Мемлекеттік кірістер органдары жүзеге асырады. Олар осындай бақылауды жүзеге асыру нәтижелері бойынша бұзушылықтарды анықтайды және оларды жою туралы талаптар қояды. Мұндай бақылауды жүзеге асыру тәртібі, мерзімдері мен нысаны ҚР заңнамасымен белгіленеді.
Түсіндірме баптың 1-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың құрамы ресми болып табылады. Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі бойынша адамды әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті уәкілетті органға толық емес және (немесе) уақтылы бермеуден мемлекетке келтірілген залалдың фактісі мен мөлшерін белгілеудің қажеті жоқ. Сонымен қатар, Әкімшілік құқық бұзушылық жасаудан мемлекетке залал келтіру фактісі анықталған жағдайда, мұндай залал баптың 5-бөлігіне сәйкес белгіленеді. ӘҚБтК 55, айыппұлды өндіріп алудан басқа, ӘҚБтК 59-бабының ережелері бойынша құқық бұзушыдан өндіріп алынуы мүмкін.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін оны жасаған адам айыппұл түрінде жазаланады.
ӘҚБтК-нің 472-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұл мөлшері:
жеке тұлғалар үшін-8 АЕК,
лауазымды тұлғалар үшін-15 АЕК,
заңды тұлғалар үшін-45 АЕК.
ӘҚБтК-нің 472-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұлдың мөлшері тіркелген болып табылады және оны жүктейтін орган өзгертуге жатпайды.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс сотта қаралған жағдайда, Мемлекеттік кірістер органдары немесе сот айыппұл салады.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және сату тәртібін міндетті тұлғалардың сақтамағаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.
Мемлекет меншігіне жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікті есепке алу, сақтау және одан әрі пайдалану жөніндегі міндетті тұлғалар "Мемлекеттік мүлік туралы" ҚР Заңының 211-бабына сәйкес мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті органдар немесе аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары болып табылады.
Мемлекет меншігіне жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікті бағалау және өткізу жөніндегі міндетті тұлғалар мемлекеттік мүлікті бағалаумен және өткізумен айналысатын мамандандырылған ұйымдар болып табылады.
Жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және одан әрі пайдалану тәртібі ҚР заңнамасымен айқындалады.
ҚР Салық кодексінің 174-бабы 1-тармағының талабы бойынша міндетті тұлғалардың мемлекет меншігіне айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау, одан әрі пайдалану және өткізу тәртібін сақтауын, сондай-ақ оны өткізген жағдайда бюджетке ақша түсімінің толықтығы мен уақтылығын бақылауды Мемлекеттік кірістер органдары жүзеге асырады. Олар осындай бақылауды жүзеге асыру нәтижелері бойынша көрсетілген тәртіптің бұзылуын анықтайды және оларды жою туралы талаптар қояды.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтың объективті жағы міндетті тұлғаның түсініктеме берілген нормада көрсетілген нақты құқыққа қайшы әрекеттерді (әрекетсіздіктерді) жасауында көрсетіледі:
1) мемлекеттің меншік құқығының туындағанын куәландыратын құжаттардың сақталуын қамтамасыз етпеу;
2) аукциондарды ұйымдастыру және өткізу жөніндегі көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу жолымен аукционды ұйымдастырушыны таңдау;
3) осы үшін ҚР заңнамасында белгіленген тәртіппен ең төменгі баға бойынша өткізілмеген мүлікті бұзбау. "Мемлекеттік мүлік туралы" ҚР Заңының 213-бабы 1-тармағының талабы бойынша ең төменгі баға бойынша сатылмаған мүлікті пайдалану және жою тәртібін ҚР Үкіметі белгілейді;
4) осындай мүлікті өткізуден түскен сомалар мемлекеттік бюджетке уақтылы аударылмаған жағдайларда жүзеге асырылады. "Мемлекеттік мүлік туралы" ҚР Заңының 213-бабы 3-тармағының талабы бойынша жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне өткен мүлікті сатудан түскен қаражат ҚР Бюджет кодексінде белгіленген тәртіппен бюджет кірісіне есептеледі.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтың объективті жағын саралау мақсатында жоғарыда көрсетілген құқыққа қайшы әрекеттердің (әрекетсіздіктердің) тізбесі толық болып табылады және құқық қолданушылардың өз бетінше өзгеруіне немесе кеңеюіне жатпайды.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың құрамы ресми болып табылады. Заңды тұлғаны немесе лауазымды адамды әкімшілік жауапкершілікке тарту және түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі бойынша айыппұлды есептеу үшін мемлекет меншігіне жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және өткізу тәртібін сақтамау салдарынан мемлекетке келтірілген залалдың фактісі мен мөлшерін белгілеудің қажеті жоқ. Алайда, әкімшілік құқық бұзушылық жасаудан мемлекетке залал келтіру фактісі анықталған жағдайда, мұндай залал баптың 5-бөлігіне сәйкес белгіленеді. ӘҚБтК 55, айыппұлды өндіріп алудан басқа, ӘҚБтК 59-бабының ережелері бойынша құқық бұзушыдан өндіріп алынуы мүмкін.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін заңды тұлға немесе лауазымды адам айыппұл түрінде жазаланады. Айыппұл заңды тұлға мен лауазымды адамнан өз қаражаты есебінен өндіріп алынады.
ӘҚБтК-нің 472-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұл мөлшері:
лауазымды тұлғалар үшін-15 АЕК,
заңды тұлғалар үшін-45 АЕК.
ӘҚБтК-нің 472-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұлдың мөлшері тіркелген болып табылады және оны жүктейтін орган өзгертуге жатпайды.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс сотта қаралған жағдайда, Мемлекеттік кірістер органдары немесе сот айыппұл салады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
