559-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің теміржол көлігіндегі қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін қағидаларды бұзу  

 30 тарау. КӨЛІКТЕГІ, ЖОЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАР

      ӘҚБтК-нің 30-тарауы көліктің әртүрлі түрлерінде және оның инфрақұрылымында қауіпсіздікті қорғауға арналған нормаларды біріктірді, бұл түсініктеме берілген тараудың барлық баптарының ортақ объектісі болып табылады. Әкімшілік нормалар әуе, теміржол, су, теңіз және автомобиль көлігіндегі, сондай-ақ оларды пайдалануға байланысты объектілердегі құқыққа қарсы әрекеттерге (әрекетсіздікке) әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін жауаптылықты көздейді.

     Қазақстан Республикасында көлік және жол шаруашылығы саласында жасалатын әкімшілік құқық бұзушылықтар санының артып келе жатқан қоғамдық зияны мен қауіптілігі айқын және оларды барынша азайту мен жоюдың тиімді құқықтық тетіктерін талап етеді

     ӘҚБтК-нің 28-тарауындағы әкімшілік құқық бұзушылықтардың факультативтік объектісі көбінесе халықтың өмірі денсаулығы мен материалдық әл-ауқаты саласындағы қоғамдық қатынастар болып табылады, өйткені негізінен мінез-құлық пен көлікті пайдалану ережелерін бұза отырып, адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төнеді, нақты азаматқа да, бүкіл қоғамға да зиян келтіріледі. Көлік оқиғаларынан болатын әлеуметтік және экономикалық шығындардың едәуір мөлшері осы тарауға Мемлекеттік мән береді.

     Осы тараудың нормаларынан басқа, көлік және жол шаруашылығы саласындағы қоғамдық қатынастарды қорғау және қорғау қылмыстық кодификацияланған заңнаманың бәсекелес нормаларын да жүзеге асыруға арналған, олар үлкен қоғамдық қауіптілікпен ерекшеленеді және әрқашан дерлік құқықтың материалдық нормалары болып табылады.

     ӘҚБтК нормаларын ғана емес, сондай-ақ кодификацияланған заңнаманың (қылмыстық, азаматтық, азаматтық-процестік, қылмыстық-процестік, салық, кәсіпкерлік, бюджет, экологиялық, су, орман, Еңбек және басқа да кодекстердің) өзге де нормаларын түсіндіру барысында дәлелді қолдану жиі жүзеге асырылатындығын осы тарауға түсініктемелердің осындай маңызды сапасын атап өткен жөн), бұл көлік және жол шаруашылығы саласындағы қоғамдық қатынастардың әкімшілік құқығымен қорғалатын ерекшеліктерін толық ашуға мүмкіндік берді.

     Түсініктемелерде көліктегі және жол шаруашылығы саласындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету процесін әкімшілік-құқықтық реттеудің теориялық және кейбір практикалық мәселелері, сондай-ақ құқық бұзушыларды әкімшілік жауапкершілікке тарту ерекшеліктері анықталды. Мазмұнда көліктік деликтіліктің алдын алу қызметінің мәніне, ерекшеліктеріне, нысандары мен құрылымына байланысты проблемалық мәселелердің негізделген шешімдері түсіндіріліп, ұсынылды. Қолданыстағы заңнаманы және оны қолдану практикасын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар негізделген және енгізілген.  

     Осы тарауға түсініктемелердің пайдалы қасиеттерінің ішінде олар Конституциядан бастап ведомстволық ережелерге, нұсқаулықтарға, регламенттерге, стандарттарға, сондай-ақ оқу және ғылыми дереккөздерге дейінгі әкімшілік құқықтың қолданыстағы нормалары негізінде жүзеге асырылғанын атап өткен жөн. Түсініктемелер ӘҚБтК-нің жалпы және рәсімдік бөліктерімен, заңдармен және заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілермен реттелетін әкімшілік-іс жүргізу қызметінің талаптары мен қажеттіліктеріне сәйкес келеді.

     Осы тарауда көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін ескертуден әкімшілік қамауға алуға дейінгі әкімшілік жазалардың (негізгі және қосымша) барлық түрлері көзделген, бірақ соттан басқа оларды қолдану жөніндегі юрисдикциялық өкілеттіктер негізінен құқық қорғау органдары мен көліктік бақылау органдарына жүктелген. Түсініктемелерде ҚР Жоғарғы Сотының нормативтік қаулыларын, сондай-ақ Бас Прокуратураның және өзге де уәкілетті органдардың хаттарын пайдалана отырып, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуді әкімшілік құқықтық қамтамасыз ету шараларын қолдану тетігі егжей-тегжейлі түсіндірілді.

      559-бап. Теміржол көлігінде қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу

     1. Ат арбаларының (шаналардың) жүру және темір жолдар арқылы жүк, атқа мінетін жануарлар мен малды айдап өту, темір жолдардың бөлінген белдеуінде мал жаю қағидаларын бұзу -

     ескерту жасауға немесе бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Темір жолдың, қорғаныш орман екпелерінің, қардан қорғау қоршауларының және басқа да жол объектілерінің, сигнал беру және байланыс құрылыстары мен құрылғыларының зақымдануы -

     Жеке тұлғаларға-бес, заңды тұлғаларға-жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     3. Жүктерді тиеу және түсіру кезінде белгіленген габариттерді сақтамау -

     Жеке тұлғаларға бес, заңды тұлғаларға он бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     4. Пойыздардың қозғалысын бұзуы мүмкін заттарды төсеу, темір жолдарға тастау немесе оларда қалдыру, -

     жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     5. Белгіленбеген орындарда Теміржол жолдары арқылы өту -

     ескерту жасауға немесе үш айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     6. Қазақстан Республикасының теміржол көлігі туралы заңнамасының талаптарын бұзу:

     1) теміржол желісінің станциялық және магистральдық жолдарын және темір жол кірме жолдарын күтіп-ұстауға;

     2) темір жол көлігінде қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған жылжымалы құрамды, техникалық құралдарды, темір жол жасанды құрылыстарын күтіп-ұстауға, пайдалануға және жөндеуге, -

     Жеке тұлғаларға - үш, лауазымды адамдарға - жеті, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - сегіз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - он, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     7. Темір жол жылжымалы құрамының қалпына келтіруге жатпайтын жай-күйіне дейін бүлінуіне әкеп соққан темір жол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларын бұзу, -

     шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - елу, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     8. Теміржол көлігіндегі қауіпсіздік ережелерін бұзу, нәтижесінде жылжымалы құрамның оны ағытуды және жөндеуге беруді талап ететін көлемде бүлінуіне жол берілді, -

     шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - жетпіс, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     9. Тасымалдау процесіне қатысушылардың теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларында белгіленген мерзімдерде теміржол жолдарындағы қауіпсіздіктің жол берілген бұзушылықтары туралы ақпаратты уәкілетті органға бермеуі -

     лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - жиырма, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - жиырма бес, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     Теміржол көлігіндегі қозғалыс қауіпсіздігі "теміржол көлігі туралы"2001 жылғы 8 желтоқсандағы ҚР Заңы негізінде қамтамасыз етіледі. Бұл заң тасымалдаушылар, тасымалдау процесіне қатысушылар, мемлекеттік органдар, жолаушылар, жөнелтушілер, алушылар, жүк жөнелтушілер, жүк алушылар, басқа да жеке және заңды тұлғалар арасындағы жолаушыларды, багажды, жүктерді, жүк-багажды және почта жөнелтілімдерін теміржол көлігімен тасымалдауды жүзеге асыру кезіндегі қоғамдық қатынастарды реттейді. Осы Заңның 14-бабының 34-11-тармағының негізінде теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларын бекіту теміржол көлігіндегі уәкілетті органның (ҚР министрлігінің) құзыретіне жатады.  

     2015 жылға дейін мұндай құзырет тек ҚР Үкіметінде болды, бірақ мемлекеттік билікті орталықсыздандыру туралы мемлекеттің саясатына байланысты бұл өкілеттіктер уәкілетті органға берілді. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 26 наурыздағы № 334 бұйрығымен теміржол көлігіндегі қауіпсіздік ережелері бекітілді.  

     Көліктің кез-келген түрі үшін қауіпсіздік ережелері көлікке де, трасса өтетін жерге де қатысты. Темір жол көлігінде бұл автомобиль және темір жолдарды кесіп өту кезінде арнайы құралдармен жабдықталатын жолдар арқылы өтетін жол.  

     Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 20 маусымдағы № 442 Жер кодексінің 114-бабында теміржол көлігін пайдалануға берілген жердің тәртібі айқындалған. Халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сондай-ақ теміржол көлігінің мұқтажы үшін жер бөлу белдеуіне іргелес жатқан жер учаскелеріндегі объектілерді қауіпсіз пайдалану мақсатында жер пайдаланудың ерекше жағдайлары бар күзет аймақтары белгіленеді, олардың шегінде аймақтарды белгілеу мақсаттарына сәйкес келмейтін қызмет түрлері шектеледі немесе тыйым салынады. Темір жол көлігінің күзет аймақтарына: қорғаныш орман белдеулері, құрылыстардың, құрылғылардың және басқа да көлік объектілерінің сақталуын, беріктігі мен орнықтылығын қамтамасыз ету үшін қажетті жер учаскелері, сондай-ақ сел қаупі бар, көшкін қаупі бар аймақтарда және басқа да қауіпті әсерлерге ұшырайтын жерлерде орналасқан темір жол көлігінің бөлінген белдеуіне іргелес жер учаскелері кіреді. Күзет аймақтары жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардан жер учаскелерін алып қоймай белгіленуі мүмкін.  

Темір жол көлігіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласында қалыптасатын қоғамдық қатынастар құқық бұзушылықтың жалпы объектісі болып табылады. Теміржол көлігі үлкен қауіптің көзі болғандықтан, құқық бұзушылықтың факультативті объектісі адамдардың өмірі, денсаулығы және материалдық әл-ауқаты болуы мүмкін.

     Қаралатын баптың 1-бөлігінің объективті жағы ережелерді бұзу түріндегі әрекеттермен (әрекетсіздіктермен) сипатталады:

     1) ат арбаларының (шаналардың) Теміржол жолдары арқылы өтуі;

     2) темір жолдар арқылы жүк, мінетін жануарлар мен малды айдау.  Айта кету керек, жүк тиелген немесе мінген малды немесе малды теміржол арқылы айдау әрбір заңсыз әрекет үшін, сондай-ақ жиынтықта білікті болуы мүмкін;

     3) теміржолдар бөлінген белдеуде мал жаю.

     Жол жүрісі қағидаларының 24-бөлімінің 11 және 12-тармақтарына сәйкес жануарларды темір жолдар арқылы айдау кезінде табын әрбір топты қауіпсіз айдау жүргізушілердің санын ескере отырып қамтамасыз етілетіндей Сан топтарына бөлінуге тиіс. Ат арбаларының (шаналардың) жүргізушілеріне, айдаушыларға және орауыш, атқа мінетін, мінетін жануарлар мен малдың иелеріне жол берілмейді:

     1) қатты жабынды жолдарда олардың пайда болуын болдырмайтын жағдайларда жануарларды қадағалаусыз қалдыруға;

     2)Жануарларды темір жолдар мен жолдар арқылы арнайы бөлінген орындардан тыс, сондай-ақ тәуліктің қараңғы уақытында және жеткіліксіз көріну жағдайларында (әртүрлі деңгейдегі мал айдауларынан басқа) айдап өтуге;

     3) өзге жолдар болған кезде жануарларды асфальт - және цемент-бетон жабыны бар жол бойымен жүргізуге міндетті.

     Осы баптың 1-бөлігінің әкімшілік құқық бұзушылық субъектісі 16 жасқа толған жеке есі дұрыс адамдар, атап айтқанда ат арбаларының жүргізушілері, сондай-ақ атқа мінетін және оралатын жануарларды айдаушылар болып табылады.

     Баптың санкциясы әкімшілік жазаның екі түрін қарастырады:

     1) ескерту;

     2) бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынады.

     Бірақ жазаны ерікті түрде таңдауға жол берілмейді. Түсініктеме берілген бап бойынша әкімшілік жаза қолдану туралы қаулы шығарған кезде жоғарыда аталған лауазымды адамдар ӘҚБтК-нің 43-бабының 2-бөлігінің "осы Кодекстің 57-бабында және 366-бабына ескертпеде көзделген мән-жайлар болмаған кезде әкімшілік жаза қолданатын сот (судья), орган (лауазымды адам) ӘҚБтК-нің 43-бабының 2-бөлігінің талаптарын ескеруге тиіс. осы Кодекстің Ерекше бөлігінің тиісті бабында көзделген ескерту".  

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінің объективті жағы: темір жолдарға техникалық әсер ету; қорғаныш орман екпелеріне, қорғаныш құрылыстарына және басқа да объектілерге, құрылыстарға, сигнал беру және байланыс құрылғыларына зақым келтіру арқылы темір жол көлігіндегі қозғалыс қауіпсіздігін бұзатын құқыққа қайшы әрекеттерде (сирек жағдайларда әрекетсіздіктерде) көрінеді.

     Осы заңсыз әрекеттерден келтірілген залалдың бар екендігінің айқындығына қарамастан, әкімшілік әрекетті саралау үшін көліктің қауіпсіз жұмыс істеуін болдырмайтын жолдарды, құрылыстарды келтіру фактісі үлкен маңызға ие, өйткені айыппұлдың тиісті мөлшері көлік жүйесіне келтірілген залалды өтей алмайды.

     Теміржол жолдары, теміржол станциялары, жолаушылар платформалары, сондай-ақ пойыздардың қозғалысы мен маневрлік жұмыстармен байланысты басқа теміржол көлігі объектілері қауіптілігі жоғары аймақтар болып табылады және сигналдық қоршауға ие болуы керек.

     Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 26 наурыздағы № 334 бұйрығымен бекітілген Теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларының 16-тармағының негізінде баптың осы бөлігінде көрсетілген құқыққа қайшы әрекеттердің салдары инциденттер болып табылады. Жолдың, жылжымалы құрамның, оның ішінде "PatentesTalgo S. L." компаниясы шығарған вагондардың, сигнал беру, орталықтандыру, бұғаттау және байланыс құрылғыларының, байланыс желісінің, Электрмен жабдықтаудың және поездың аралықта немесе станцияда 1 сағаттан артық кешігуіне жол берілген басқа да техникалық құралдардың ақаулары инциндент болып табылады.

     Осы баптың 2-бөлігінің әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері 16 жасқа толған есі дұрыс жеке тұлғалар, сондай-ақ заңды тұлғалар болып табылады.

     Зерттелетін баптың 3-бөлігінің объективті жағы жүктерді тиеу немесе түсіру кезінде белгіленген өлшемдерді сақтамау жолымен құқыққа қайшы әрекеттерде көрінеді. Тиісті жүктердің рұқсат етілген шегінен асып кету көлік төсемінің, кірме жолдардың физикалық шамадан тыс жүктелуіне және көліктегі қозғалыс қауіпсіздігіне қауіп төндіруі мүмкін.

     ӘҚБтК-нің 559-бабы 3-бөлігінің диспозициясы: "жүктерді тиеу және түсіру кезінде белгіленген габариттерді сақтамау"түрінде баяндалған. Біздің ойымызша, "және" предлогын "немесе" деп ауыстыру керек, өйткені тиеу кезінде белгіленген өлшемдерді сақтамау түсіру кезінде ұқсас заңсыз әрекеттерден бөлек бола алмайды.

     Теміржол көлігінде жүк жөнелтілімдері жүк терминалдары арқылы жүзеге асырылады. "Теміржол көлігі туралы" ҚР Заңының 1-бабының 22-тармағына сәйкес жүк терминалы-бұл жүк жөнелтушілер мен жүк алушыларға қызметтер кешенін ұсынуға және аралас тасымалдарды жүзеге асыруға арналған кірме жолдағы құрылыстар мен техникалық құралдар кешені.

     Жүктерді, оның ішінде габаритті емес жүктерді темір жол көлігімен тасымалдау тетігі Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 сәуірдегі № 545 бұйрығымен реттелген. Жүк операцияларын жүргізу үшін ашық станцияларда жүктерді тиеу мен түсіруді орындауға арналған жолдар, жүктерді сақтау орындары, қоймалар, алаңдар, платформалар тиеу және түсіру орындары болып табылады. Жүк жөнелтушілер жүктерді тиеу және тасымалдау үшін қозғалыс және тиеу-түсіру жұмыстарының қауіпсіздігі, жүктердің, вагондардың, контейнерлердің сақталуы қамтамасыз етілетіндей етіп дайындайды. Вагондарда, контейнерлерде жүктерді тиеу, орналастыру және бекіту поездар қозғалысының қауіпсіздігін, тиеу-түсіру жұмыстарының механикаландырылуы мен қауіпсіздігін, жүктердің, вагондардың, контейнерлердің стандарттар талаптарына сәйкес сақталуын қамтамасыз етуі тиіс. Вагондарда, контейнерлерде жүктерді орналастыру және бекіту жүктерді орналастыру және бекіту шарттарына сәйкес жүргізіледі.

     Осы баптың 3-бөлігінің әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері 16 жасқа толған есі дұрыс жеке тұлғалар, сондай-ақ заңды тұлғалар болып табылады.

     Түсініктеме берілген мақаланың 4-бөлігі пойыздардың қозғалысын бұзуы және тіпті апатқа ұшырауы мүмкін заңсыз әрекеттер үшін жауапкершілікті қарастырады. Құқық бұзушылықтың объективті жағының саралаушы белгілері теміржол жолдарында поездар қозғалысының бұзылуына әкеп соғуы мүмкін заттарды салу, тастау және қалдыру түріндегі құқыққа қарсы үш іс-қимылмен көрінеді.

     Темір жол көлігіндегі қауіпсіздік ережелерін сақтау процесін қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 26 наурыздағы № 334 бұйрығында баяндалған. Осы Қағидалардың 16-тармағының 30 және 31-тармақшаларының негізінде бөгде адамдардың пойызды шұғыл тежеуді қолдану қажеттілігін тудырған темір жолға заттар салуы және оның тоқтауы көліктегі оқиға ретінде саралануы тиіс. Сондай-ақ, оларға қозғалыс қауіпсіздігінің басқа да бұзылулары, теміржол көлігіндегі қауіпсіздік ережелерінің тізіміне кірмейтін үшінші тарап себептерінің салдары болып табылатын жағдайлар жатады.

     Осы баптың 4-бөлігінің әкімшілік құқық бұзушылық субъектісі 16 жасқа толған есі дұрыс жеке тұлғалар болып табылады.

     Осы баптың бесінші 5-ші объективті жағы белгіленбеген жерлерде Теміржол жолдары арқылы өту үшін азаматтардың әкімшілік жауапкершілігін көздейді.

     "Теміржол көлігі туралы" 2001 жылғы 8 желтоқсандағы ҚР Заңының 14-бабының 34-17-тармағына сәйкес уәкілетті органның құзыретіне жолаушылардың, азаматтардың болуы және теміржол көлігінің қауіптілігі жоғары аймақтарында объектілерді орналастыру, оларда жұмыстар жүргізу, теміржол жолдары арқылы өту және өту қағидаларын бекіту жатады. Жолаушылар платформалары мен алжапқыштарға өту және шығу мүмкіндігі мүгедектер мен халықтың аз қозғалатын топтары үшін қолжетімді болуы тиіс (пандустармен, мамандандырылған лифттермен жабдықталған).

     Теміржол жолдары арқылы өтетін өткелдерді жабдықтау және күтіп ұстау вокзал қызметкерлерінің қарауына жатады және оларды уәкілетті органның басшысы бекітеді. Мұндай тәртіп "теміржол вокзалдарының қызметін ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы"Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 23 қаңтардағы № 55 бұйрығымен бекітілген. Осы Қағидалардың 12-тармағының негізінде жолаушылар платформалары мен перрондарға өту және шығу мүгедектер мен халықтың аз қозғалатын топтары үшін қолжетімді болуы тиіс (пандустармен, мамандандырылған лифттермен жабдықталған).

     Вокзал ғимаратына немесе одан өтетін жолдарға, перрондарға, қону платформаларына, жаяу жүргіншілер көпірлеріне, төсемдерге, туннельдерге қол жүгімен, багажбен, өзге де заттармен тосқауыл қоюға жол берілмейді

     Осы баптың 5-бөлігінің әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері 16 жасқа толған есі дұрыс жеке тұлғалар болып табылады.

     Түсініктеме берілген баптың алтыншы 6-шы объективті жағы Қазақстан Республикасының теміржол көлігі туралы заңнамасының талаптарын бұзғаны үшін жауапкершілікті көздейді және мынадай жағдайларда құқыққа қайшы әрекеттерде (әрекетсіздіктерде) көрінеді:

     1) теміржол желісінің станциялық және магистральдық жолдарын және темір жол кірме жолдарын күтіп-ұстауға;

     2) Теміржол көлігіндегі қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған жылжымалы құрамды, техникалық құралдарды, темір жол жасанды құрылыстарын күтіп-ұстау, пайдалану және жөндеу.

"Теміржол көлігі туралы" 2001 жылғы 8 желтоқсандағы ҚР Заңының 5-бабы 4 - тармағының негізінде Ұлттық инфрақұрылым операторы магистральдық теміржол желісін пайдалануды, күтіп ұстауды және жаңғыртуды, салуды жүзеге асырады. Жаңа магистральдық жолдарды салу уәкілетті органның шешімі бойынша жүзеге асырылады.

     Осы Заңның 88-4-бабына сәйкес уәкілетті органның құқықтарына:

     1) теміржол желісінің станциялық және магистральдық жолдарын және темір жол кірме жолдарын күтіп-ұстау;  

     2) жылжымалы құрамды ұстау, пайдалану және жөндеу;  

     3) теміржол көлігінде қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған техникалық құралдарды ұстау, пайдалану және жөндеу;

     4) жасанды құрылыстарды, сондай-ақ теміржол өткелдерін күтіп-ұстау, пайдалану және жөндеу.  

     Осы баптың 6-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері:

     1) 16 жасқа толған жеке есі дұрыс адамдар;

     2) ӘҚБтК-нің 30-бабында көзделген тәртіппен лауазымды адамдар ;

     3) шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері түріндегі заңды тұлғалар.

     Түсініктеме берілген баптың 7-бөлігі теміржол көлігіндегі қауіпсіздік ережелерін бұзғаны үшін жауапкершілікті көздейді. Қаралатын бөліктің объективті жағы темір жол жылжымалы құрамының қалпына келтіруге жатпайтын жай-күйге дейін бүлінуіне әкеп соққан құқыққа қайшы әрекеттерден (әрекетсіздіктерден) тұрады.

     Кінәлі адамдарды әкімшілік жауаптылыққа тарту оларды материалдық жауапкершілікке тартуды (жоғалған мүліктің құнын өндіріп алуды) жоққа шығармайды.

     "Темір жол көлігі туралы" 2001 жылғы 8 желтоқсандағы ҚР Заңының 78-бабында вагондар мен контейнерлердің өз бетінше иеленуі, бүлінуі немесе жоғалуы үшін жауапкершілік тәртібі көзделген. Тасымалдаушының, жүк жөнелтушінің, жүк алушының, сондай-ақ өзге де адамдардың өздеріне тиесілі емес вагондарды, контейнерлерді өз тасымалдары, жүктерді сақтау үшін пайдалануға, сондай-ақ, егер бұл тиісті шарттарда көзделмесе, оларды иелерінің рұқсатынсыз тиеу үшін пайдалануға құқығы жоқ. Мұндай талапты сақтамағаны үшін кінәлі тарап вагондарды, контейнерлерді пайдаланғаны үшін төлемақыдан басқа, вагондарды, контейнерлерді пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерінде айыппұл түрінде иесінің алдында мүліктік жауаптылықта болады. Айыппұл төлеу кінәлі тарапты Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде белгіленген меншік иесі алдындағы мүліктік жауапкершіліктен босатпайды.

     Осы баптың 7-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері түріндегі заңды тұлғалар болып табылуы мүмкін.

     Қаралып отырған баптың 8-бөлігі теміржол көлігіндегі қауіпсіздік ережелерін бұзғаны үшін жауапкершілікті көздейді. Объективті тарап құқыққа қайшы әрекеттерде (әрекетсіздіктерде) көрінеді, нәтижесінде жылжымалы құрамның оны ағытуды және жөндеуге беруді талап ететін көлемде зақымдануы түрінде теріс салдарлар туындайды.

     Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 26 наурыздағы № 334 бұйрығымен бекітілген Теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларының 16-тармағының негізінде жылжымалы құрамның бір бөлігін ағытуды талап ететін құқыққа қайшы әрекеттердің салдары оқиғалар болып табылады. Техникалық ақауларға байланысты жолаушылар пойызынан вагонды ағытып алу (жолаушылар пойызын қалыптастыру станциясынан басқа барлық станцияларда ескеріледі).

     Осы баптың 8-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері түріндегі заңды тұлғалар болып табылуы мүмкін.

     Түсініктеме берілген баптың 9-бөлігінің объективті жағы теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларында белгіленген мерзімдерде теміржол жолдарында жол берілген қауіпсіздік бұзушылықтары туралы ақпаратты уәкілетті органға ұсынбау түрінде құқыққа қарсы әрекетсіздікте көрсетіледі. Сонымен қатар, баптың диспозициясы мұндай әкімшілік құқық бұзушылықтың субъектілері теміржол көлігіндегі тасымалдау процесінің кез-келген Қатысушысы бола алатындығын анықтайды.

     ҚР 2001 жылғы 8 желтоқсандағы N 266 "теміржол көлігі туралы" Заңының 30-бабының 2-1-тармағының негізінде теміржол көлігіндегі оқиғалар туралы ақпарат беру тәртібі көзделген. Тасымалдау процесіне қатысушылар және теміржол көлігінің қосалқы қызметтері магистральдық, станциялық және кірме жолдардағы қозғалыс қауіпсіздігінің бұзылғаны туралы уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелерін хабардар етуге міндетті. Тасымалдау процесіне қатысушылар және теміржол көлігінің қосалқы қызметтері қозғалыс қауіпсіздігінің бұзылуы туралы ақпаратты оқиға болған сәттен бастап бір сағаттан кешіктірмей телефон немесе факсимильді байланыс арқылы береді. Қозғалыс қауіпсіздігінің бұзылуы туралы толық ақпарат оқиға болған сәттен бастап бір тәуліктен кешіктірілмей теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларына сәйкес жазбаша нысанда беріледі.

     Осы баптың 9-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері:

     1) лауазымды адамдар;

     2) шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері түріндегі заңды тұлғалар.

     Түсініктеме берілген мақаланың барлық бөліктері бойынша субъективті жағы тікелей ниет түрінде де, абайсызда да көрінуі мүмкін.

     Түсініктеме берілген бап бойынша іс жүргізуді қозғауға және әкімшілік жаза қолдануға құқылы:

     1 )бірінші, екінші, төртінші және бесінші бөліктер бойынша –ішкі істер органдарының уәкілетті лауазымды адамдары; (ӘҚБтК 685-бабы);

     2) екінші, үшінші, төртінші, алтыншы, жетінші, сегізінші және тоғызыншы бөліктер бойынша – көліктік бақылау органдарының уәкілетті лауазымды адамдары (ӘҚБтК 691-бабы).

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы