Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 244-бабына түсініктеме. Атом энергиясы объектілеріндегі қауіпсіздік қағидаларын бұзу
1. Атом энергиясы объектілерін орналастыру, жобалау, салу, жөндеу немесе пайдалану кезінде қауіпсіздік қағидаларын бұзу, егер бұл адамның өліміне немесе қоршаған ортаның радиоактивті ластануына әкеп соғуы мүмкін болса –
екі жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның екі айдан бес айға дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салумен, не үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеумен, не белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге айыра отырып немесе онсыз үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырумен жазаланады.
2. Абайсызда адамның өліміне немесе қоршаған ортаның радиоактивті ластануына не өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан дәл сол әрекет –
белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге айыра отырып немесе онсыз бес жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырумен жазаланады.
Қылмыстың қоғамдық қауіптілігі атом энергетикасы объектілеріндегі қауіпсіздік қағидаларын бұзу кезінде қоғам қауіпсіздігіне зиян келтірілетіндігінде, қоршаған ортаның радиоактивті ластану, адамдардың қаза табу қаупі туындайтындығында.
Қылмыстың объектісі атом энергиясы объектілеріндегі жұмыстарды жүргізу кезіндегі қоғамдық қауіпсіздік болып табылады. Қосымша объектілері – адамның өмірі, денсаулығы, экологиялық қауіпсіздік (жер, ауа, су және т.б.).
Қылмыстың объективтік жағы атом энергетикасы объектілерін орналастыру, жобалау, жөндеу немесе пайдалану кезінде қауіпсіздік қағидаларын бұзуға байланысты әрекет жасаудан көрінеді, егер мұндай әрекет адамның өліміне немесе қоршаған ортаның радиоактивті ластануына әкеп соғуы мүмкін болса.
Қарастырылып отырған баптың диспозициясы бланкеттік болып табылады. Осы бап бойынша қылмысты саралау үшін қауіпсіздік қағидаларының нақты қандай тармақтары бұзылғанын анықтау қажет (1997 жылғы 14 сәуірдегі «Атом энергиясын пайдалану туралы» ҚР Заңын қараңыз).
Қауіпсіздік қағидалары, ең алдымен, атом энергиясын өндіретін стационарлық құрылыстарды қауіпсіз режимде жұмыс істеуге болатын жерлерде, яғни халық тығыз қоныстанған аудандардан салыстырмалы түрде алыс, сейсмологиялық тұрғыдан тыныш аймақта және т.б. орналастыру тәртібін реттейді. Оларды орналастыру жергілікті билік органдарымен халықтың келісімі болған жағдайда келісіліп жүргізілуі тиіс.
Барлық осы талаптар өзге де кезеңдерде сақталуы тиіс. Жобалау кезінде штаттан тыс жағдайларға төтеп бере алатын барлық құрылыс конструкцияларының беріктігі, сондай-ақ ықтимал радиоактивті ластану орындарын жедел оқшаулау мүмкіндігі де көзделеді. Жұмыс істеп тұрған атом реакторларын салу және пайдалану персонал мен өзге де адамдардың ықтимал радиоактивті зақымданудан барынша қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тиіс. Аталған барлық операциялар атом энергиясын пайдалану туралы нормативтік актілермен нақты регламенттелген.
Атом энергетикасы – атом (ядролық) энергиясын бейбіт және қорғаныс мақсаттарында пайдаланатын энергетика саласы. Атом энергетикасының негізін атом электр станциялары (АЭС) құрайды. АЭС-тегі энергия көзі – басқарылатын тізбекті реакция жүретін атом реакторы. Энергетика объектілеріне мыналар жатады: ядролық қондырғылар, радиациялық көздер және ядролық материалдар мен радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттері.
Орналастыру деп атом энергетикасы объектісінің орналасатын жерін айқындау түсініледі.
Жобалау деп атом энергетикасы объектісіне қатысты сызбаларды, схемаларды, модельдерді, жобалық-сметалық құжаттаманы дайындау түсініледі.
Салу деп атом энергетикасы объектісінің жабдықтарын тұрғызу және монтаждау түсініледі. Жөндеу деп атом энергетикасы объектісіндегі ақауларды жою түсініледі.
Пайдалану деп атом энергетикасы объектісінің белгіленген технологиялық режимде жұмыс істеуі түсініледі.
Қылмыс қауіп төнген, адамның өлімі орын алған немесе қоршаған орта радиоактивті ластанған сәттен бастап аяқталған болып есептеледі.
Қоршаған ортаның радиоактивті ластануы, әдетте, радиациялық авария нәтижесінде, яғни жабдықтың ақаулығынан, табиғи апаттардан немесе өзге де себептерден туындаған иондаушы сәулелену көзін басқаруды жоғалту салдарынан орын алады.
Қылмыстың субъективтік жағы кінәнің жанама қасақаналық түріндегі қасақана нысанымен немесе менмендік не немқұрайлылық түріндегі абайсыздық нысанымен сипатталады.
Бұл ретте адам өз әрекеттерінің қоғамдық қауіптілігін сезінуге, аталған зардаптардың туындау мүмкіндігін алдын ала білуге, осы зардаптардың болуын қаламауға, бірақ олардың туындауына саналы түрде жол беруге не оларға немқұрайлы қарауға, немесе диспозицияда көрсетілген зардаптардың алдын алуға жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен сенуге тиіс. Адам өз әрекеттерінің қоғамдық қауіпті зардаптарының туындау мүмкіндігін алдын ала білмеуі мүмкін, алайда тиісті мұқияттылық пен сақтық танытқан жағдайда бұл зардаптарды алдын ала білуге тиіс әрі біле алатын болған.
Қылмыстың субъектісі атом энергетикасы объектілеріндегі қауіпсіздік қағидаларын сақтауға байланысты лауазымды адамдар да, өзге де қызметкерлер де болуы мүмкін.
ҚР ҚК 244-бабының 2-бөлігі осы қылмыстың абайсызда адамның өліміне немесе қоршаған ортаның радиоактивті ластануына не өзге де ауыр зардаптарға әкеп соғуымен сипатталатын сараланған құрамы үшін жауаптылықты көздейді.
Қоршаған ортаның радиоактивті ластануы деп жердің, судың, ауаның радиациялық фонының шекті рұқсат етілген мәнінен айтарлықтай ауытқуы түсініледі.
Өзге де ауыр зардаптар деп абайсызда көптеген адамдардың денсаулығына зиян келтіру, едәуір мөлшерде материалдық залал келтіру, ұйымдардың, кәсіпорындардың, мекемелердің қызметін бұзу, авариялық және төтенше жағдай туғызу және т.б. түсініледі.
ҚР ҚК 244-бабының 2-бөлігінің субъективтік жағы кінәнің абайсыздық нысанымен сипатталады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 2007 жылғы түсініктеме. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И.Ш. БОРЧАШВИЛИ.
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007
Актінің қабылданған күні: 02.08.2007
Қабылданған орны: ЖОҚ
Актіні қабылдаған орган: 180000000000
Қолданылу өңірі: 100000000000
Нормативтік құқықтық актіні қабылдаушы орган берген тіркеу нөмірі: 167
Актінің мәртебесі: new
Құқықтық қатынастар саласы: 028000000000
Актінің нысаны: ТҮСІНДІРМЕ
Заңдық күші: 1900
Актінің тілі: орыс тілі
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
