345-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің көмірсутектер мен уран бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану жөніндегі қағидаларын бұзу
Бап көмірсутектер мен уран бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану жөніндегі, қалған қорлар сапасының нашарлауына, пайдалы қазбалардың негізсіз жобадан тыс және нормативтен тыс шығындарына әкеп соққан қағидаларды бұзу, –
шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Көмірсутектер мен уран бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жер қойнауын пайдаланудың белгіленген тәртібі құқық бұзушылық объектісі болып табылады.
"Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" 2017 жылғы 27 желтоқсандағы ҚР Кодексінің 23-бабының 4-тармағына сәйкес "жобалау құжаттары экологиялық және өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын ескере отырып әзірленеді. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жер қойнауын пайдаланушылар жобалау құжатында көзделген экологиялық және өнеркәсіптік қауіпсіздік параметрлерін сақтауға міндетті".
"Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" ҚР Кодексінің 52-бабының 1-тармағына сәйкес "өндірістік және өзге де объектілерді болжауды, жоспарлауды және жобалауды қоса алғанда, жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес келуге тиіс".
"Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" ҚР кодексінің 122-бабының 4-тармағында "жер қойнауын пайдаланушылар көмірсутек кен орындарын барлау және игеру жөніндегі жұмыстарды жобалау және жүргізу кезінде осы Кодексте белгіленген жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану және қорғау жөніндегі талаптарды орындауға міндетті"делінген.
ҚР Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 17 қарашадағы № 1072 және ҚР Энергетика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 675 бірлескен бұйрығымен бекітілген "Пайдалы қазбаларды барлау және өндіру кезінде жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану жөніндегі бірыңғай Қағидалардың" 13-бөлімінде мұнай өндіруші Ұңғымаларды олардың өнімділігіне қарай пайдалану көрсетілген және сулану дәрежесі субұрқақ немесе механикаландырылған тәсілдермен жүзеге асырылады.
Механикаландырылған әдіс сорғы және газ көтеру әдістерінің әртүрлі модификацияларын қамтиды. Ұңғымалардың өнімін кенжардан жер бетіне көтеру тек қабат энергиясы есебінен жүзеге асырылатын субұрқақ әдісі мұнай кен орнын игерудің бастапқы (сусыз) кезеңінде қолданылады.
Ұңғымалар табиғи суланған сайын өндірілетін сұйықтықтың орташа тығыздығы артады, ұңғымалар өнімінің құрамындағы бос газдың үлесі азаяды, бұл жиынтықта дебиттің төмендеуіне, содан кейін ұңғымалардың бұрқ етілуін тоқтатуға әкеледі, тіпті егер қабат қысымы оның бастапқы мәні деңгейінде сақталса да.
Дебиттердің төмендеуіне байланысты Ұңғымаларды субұрқақ әдісімен пайдалану экономикалық тұрғыдан тиімді болмайды және оларды осы жағдайларда неғұрлым тиімді механикаландырылған пайдалану әдісіне ауыстырады. Кен орындарын игеру кезінде Жабдықтарды пайдалану және жөндеу жүйесін ұйымдастыруда қалыптасқан өндірудің табиғи-климаттық жағдайларының сипаттамасына байланысты келесі арнайы сорғы жабдықтары қолданылады:
штангалық тереңдік сорғыларын орнату;
электр центрифугалық сорғыларды орнату.
Ұңғымаларды пайдалану жағдайлары күрделенген кезде (тұтқырлығы жоғары сұйықтықтарды айдау, өндірілетін өнімдегі мехқоспалардың көптігі, ұңғымалардың үлкен тереңдігінде сұйықтықтың төмен динамикалық деңгейлері) арнайы сорғы жабдығын пайдалану қажет:
электр бұрандалы сорғыларды орнату;
диафрагмалық сорғыларды орнату;
гидро поршенді сорғыларды орнату.
Ұңғымаларды газлифт тәсілімен пайдалану кезінде олардың сипаттамасына, газ ресурстарына және газ айдау үшін ұңғымалық және жерүсті жабдықтарының болуына қарай газлифтіні пайдаланудың мынадай негізгі схемалары пайдаланылады:
компрессорлық газ көтергіш;
компрессорсыз газ көтергіш;
ұңғыма ішіндегі газлифт;
үздіксіз газ көтергіш;
мерзімді газ көтергіш.
Пайдалану объектілерінен сұйықтықты іріктеу деңгейі мен қарқыны, өндіруші ұңғымалардың кенжары мен сағасындағы қысым, фонтандаудың шекті қысымы және ұңғымалар топтарын механикаландырылған өндіруге көшіру, сондай-ақ мех өндіру тәсілін таңдау кен орнын игеруге арналған жобалау құжаттарында негізделеді және жер қойнауын пайдаланушылар геологиялық-техникалық іс-шаралар жоспарларына сәйкес жүзеге асырады.
Ұңғымаларды кез келген тәсілмен пайдалану оларда сорғы-компрессорлық құбырлар болған кезде ғана жүзеге асырылуы тиіс. Бұл құбырлардың ұңғымаға түсу материалы, мөлшері мен тереңдігі айдалатын сұйықтықтың сипаттамасына, ұңғымадағы термобариялық жағдайларға, пайдалану әдісіне байланысты және бекітілген әдістер мен ұсынымдар бойынша анықталады.
Ұңғымаларды пайдаланудың таңдалған тәсілінің құрамында ұңғымалық жабдықты түсірудің мөлшері мен тереңдігін таңдауды жер қойнауын пайдаланушылар ұңғымаларды пайдалану мен кен орындарын игерудің нақты жағдайларына бейімделген бекітілген әдістемелер мен басшылық құжаттар бойынша орындауы тиіс.
Өндіруші ұңғымаларды пайдалану үшін жабдықты таңдау кезінде мыналарды қамтамасыз ету қажет:
ұңғымалардың сенімді және апатсыз жұмысы;
ұңғымалардан сұйықтықты іріктеудің берілген нормасы;
пайдалы әсердің жоғары коэффициенті және жабдықтың жөндеуаралық жұмыс кезеңі;
басқа әдістермен салыстырғанда минималды шығындар;
Ұңғымаларды әзірлеу процесі мен жұмыс режимін бақылау мен реттеуді жүзеге асыру мүмкіндігі.
Ұңғымаларды фонтанды пайдалану кезінде қабат энергиясын тиімді пайдалану, фонтандау мерзімін ұзарту және ұңғымалардың тегіс (пульсациясыз) жұмыс режимін қамтамасыз ету мақсатында ұңғымаішілік жабдықтың ықтимал схемаларының бірі көзделеді:
құбыр кеңістігін тығыздайтын пакерді немесе мұнайдан бөлінетін газдың негізгі бөлігін ұстап қалатын және оны осы құбырлар бағанына бағыттайтын арнайы шұңқырды сорғы-компрессорлық құбырлар бағанының төменгі бөлігіне орнату;
Төтенше жағдайлар кезінде құбыр кеңістігін тығыздайтын және газ-мұнай қоспасының ағынын сорғы-компрессорлық құбырлар бағанасы бойынша кесетін (жабатын) Пакер-бөлгішті орнату;
ұңғымалардың жұмыс режимін реттеуді және оны жер бетіне көтеру кезінде мұнайдан бөлінетін газдың энергиясын барынша толық пайдалануды қамтамасыз ететін кенжар штуцерін орнату;
фонтанды пайдалану кезінде газды құбыр кеңістігінен сорғы-компрессорлық құбырлар колоннасына қайта өткізуді немесе Ұңғымаларды фонтандау аяқталғаннан кейін газлифт тәсілімен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін газлифт клапандарын орналастыру үшін бір (немесе бірнеше) ұңғыма камераларын орнату, егер бұл кен орнын игеруге арналған жобалау құжаттарында көзделсе.
Ұңғымаларды жұмыс агенті ретінде табиғи және (немесе) ілеспе газды пайдалана отырып, компрессорсыз газлифт көмегімен пайдалануға пайдаланылатын газды кәдеге жарату шартымен ғана жол беріледі.
Бұл ретте ұңғымалардың конструкциясы газ ұңғымаларына қойылатын талаптарға сәйкес болуы тиіс. Ұңғымаларды сорғы арқылы пайдалану кезінде сорғы жабдығын газдың, құмның, мехқоспалардың түсуінен қорғау үшін арнайы қорғау құрылғыларын (газ сепараторлары, газ және құм зәкірлері және басқалар) пайдалану қажет.
Жылу әсеріне ұшыраған кен орындарында ұңғымаларды пайдалану кезінде ұңғыма жабдығы оның жоғары температура және агрессивті коррозиялық компоненттердің (көмірқышқыл газы, күкіртсутек және басқалары) көп болуы жағдайында жұмыс істеу мүмкіндігін ескере отырып таңдалады.
Бір мезгілде бір ұңғыманың екі немесе одан да көп объектілерін бөлек пайдалануға өндірілетін өнімнің бөлек есебін және әрбір объектінің кәсіпшілік зерттеулерін жүргізуді қамтамасыз ететін ұңғыма және жер үсті жабдықтары қолданылған жағдайда ғана жол беріледі.
Айдау ұңғымаларын енгізу және пайдалану тәртібі, мерзімдері технологиялық схемаларда және игеру жобаларында айқындалады. Мұнай контурының ішінде орналасқан айдау ұңғымаларын алдымен оларды мұнай коллекторларына қосу арқылы өндіруші ретінде пайдалануға болады.
Қабатта немесе бағаналы кеңістікте газдың авариялық жарылуы болған мұнай ұңғымаларын пайдалануға жол берілмейді.
Фонтанды немесе механикаландырылған тәсілге ауыстырылған Ұңғымаларды құбыраралық (құбырлы) кеңістік арқылы пайдалануға жол берілмейді. Жобалық мәндерден асатын газ факторы бар ұңғымаларды пайдалануға жол берілмейді. Егер жобалау құжатында өзгеше көзделмесе, ұңғымалардағы сұйықтықты кенжар қысымының рұқсат етілген мәнінен төмен қысым кезінде үдемелі іріктеуге жол берілмейді.
Осылайша, құқық бұзушылықтың объективті жағы көмірсутектер мен уран бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану жөніндегі қағидаларды бұзу жөніндегі әрекеттерде (әрекетсіздікте) көрінеді, бұл қалған қорлардың сапасының нашарлауына, пайдалы қазбалардың негізсіз жобадан тыс және нормативтен тыс шығындарына әкелді.
Құқық бұзушылықтың субъективті жағы құқық бұзушылықтың қасақана да, абайсызда да болуы мүмкін екендігімен сипатталады.
Арнайы құқық бұзушылық субъектісі - Шағын кәсіпкерлік субъектісі, орта кәсіпкерлік субъектісі, ірі кәсіпкерлік субъектісі.
ӘҚБтК 688-бабының 1-бөлігіне сәйкес көмірсутектер саласындағы уәкілетті орган ӘҚБтК 345-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарайды.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
