Түсініктеме 393-бабына Әскери кемелерді жүргізу қағидаларын бұзу Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексіне
Адам өліміне не өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан әскери кемелерді жүргізу немесе пайдалану қағидаларын бұзу абайсызда жасалған жағдайда — белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге айыра отырып немесе онсыз үш жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Осы әрекеттің қоғамдық қауіптілігі оның адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретіндігінде, Қазақстан Республикасы Әскери-теңіз күштерінің жауынгерлік әзірлігі мен жауынгерлік қабілетін, демек, мемлекеттің қорғаныс қабілетін төмендететіндігінде, әскери іс-шаралардың өткізілуі мен қабылданған шешімдердің орындалуының бұзылуына әкеп соғатындығында.
Қылмыстың тікелей объектісі әскери кемелерді жүргізу немесе пайдалану кезінде адамдардың, мүліктің және техниканың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін белгіленген қағидалар болып табылады.
Әскери-теңіз кемелеріне Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің қару-жарағында тұрған авианосецтер, сүңгуір қайықтар, торпедалық катерлер және қозғалтқыштармен, желкендермен немесе экипаж мүшелерінің бұлшықет күшімен (ескекті қайықтар) қозғалысқа келтірілетін басқа да жүзу құралдары жатады.
Әскери кемелерді жүргізу деп зәкірден алынған (арқанның босатылған) сәтінен бастап кеме толық тоқтағанға және айлаққа немесе зәкірге қойылғанға дейінгі аралықта оның қозғалысы барысында әскери-теңіз кемесін басқаруды түсіну қажет. Бұл қағидалар Әскери-теңіз флотының Кеме жарғысымен, басқа да жарғылармен, нұсқаулықтармен және бұйрықтармен реттеледі.
Әскери кемелерді пайдалану қағидалары деп кеменің жүзу қауіпсіздігін, кемедегі ұрыс жүргізу құралдарын пайдалануды, кемені тиеу мен түсіруді, кеменің қауіпсіз жүзуін және кемедегі басқа да жұмыстарды орындау жөніндегі іс-шаралар кешенін, оның ішінде кеменің тіршілікке қабілеттілігін қамтамасыз ететін іс-шараларды реттейтін нормативтік актілерде белгіленген тәртіпті түсіну қажет.
Қылмыстың объективтік жағы әскери кемелерді жүргізу немесе пайдалану қағидаларын бұзудан, соның салдарынан абайсызда адамның өліміне не өзге де ауыр зардаптарға әкеп соғудан, сондай-ақ қағидаларды бұзу мен туындаған зардаптар арасындағы себепті байланыстан көрінеді.
Бұзушылықтардың сипаты нақты жағдайда орындалуға тиіс құқықтық нормалардың талаптарына сәйкес айқындалуы керек.
Әскери кемелерді жүргізу және пайдалану қағидаларын бұзу кемені басқару, оның жекелеген агрегаттарының жұмысы кезінде белгіленген нұсқамаларды сақтамаудан көрінуі мүмкін. Мәселен, оның бағыты мен жылдамдығын заңсыз өзгерту, кемелерді сүйрету және алып жүру қағидаларын бұзу, кеменің жойылу қаупі төнген жағдайларда оның тіршілікке қабілеттілігін қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдамау, мысалы, түнгі уақытта ақаулы сигналдармен кеменің жүруі және тағы басқалары осы қылмыстық әрекеттің белгілеріне жатады.
Кеме жүргізу қағидаларын бұзу абайсызда адамның өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан жағдайда орын алады, өйткені осы қылмыс құрамының міндетті элементі ауыр зардаптардың абайсызда туындауы болып табылады.
Туындаған зардаптар кеме жүргізу қағидаларын бұзумен себепті байланыста болуға тиіс. Егер туындаған зардаптар кеме жүргізу қағидаларын бұзумен байланысты болмаса, онда бұл қылмыстың құрамы болмайды.
Өзге де ауыр зардаптар деп кеменің апатқа ұшырауын, порт құрылыстарының зақымдануын, адамдардың едәуір санының денсаулығына зиян келтіруді және сол сияқты жағдайларды түсіну қажет.
Қылмыс кем дегенде бір адамның өлімі туындаған немесе өзге де ауыр зардаптар орын алған сәттен бастап аяқталған болып есептеледі.
Субъективтік жағы кінәнің абайсыздық нысанымен, яғни менмендік немесе немқұрайлылық түрінде сипатталады.
Менмендік кезінде кеме жүргізу қағидаларын бұзған кінәлі адам олардың бұзылып жатқанын сезіне отырып, зиянды зардаптардың алдын алуға жеңілтектікпен сенеді немесе өз әрекеттерінің қағидаларды бұзатынын сезінбесе де, нақты мән-жайларға байланысты бұл зардаптарды алдын ала болжауға тиіс және болжай алатын жағдайда болады.
Немқұрайлылық кезінде кінәлі адам өзінің әрекеттерінің (әрекетсіздігінің) кеме жүргізу қағидаларының талаптарына қайшы келетінін сезінбейді және осыған байланысты зардаптардың туындау мүмкіндігін алдын ала болжамайды, алайда әскери қызмет міндеттерін орындауға тиісті көзқараспен қараған жағдайда оларды алдын ала болжауға тиіс әрі болжай алатын еді.
Кінәлі адам өзі меңгеруге міндетті болған қағидаларды білуге тиіс.
Субъектісі — арнайы, яғни кеме командирі және өздеріне жүктелген қызметтік міндеттерді немесе жауынгерлік тапсырмаларды орындау үшін сеніп тапсырылған әскери кемелерді жүргізу немесе пайдалану қағидаларын сақтау міндетіне кіретін өзге де әскери қызметшілер.
ҚР ҚК-нің 393-бабында көзделген қылмыс ауырлығы орташа қылмыстарға жатады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 2007 жылғы түсініктеме. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И.Ш. Борчашвили.
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 ж.
Актінің қабылданған күні: 02.08.2007 ж.
Қабылданған орны: ЖОҚ.
Актіні қабылдаған орган: 180000000000.
Қолданылу өңірі: 100000000000.
Нормашығармашылық орган берген нормативтік құқықтық актінің тіркеу нөмірі: 167.
Актінің мәртебесі: қолданыстағы.
Құқықтық қатынастар саласы: 028000000000.
Актінің нысаны: ТҮСІНІКТЕМЕ.
Заңдық күші: 1900.
Актінің тілі: орыс тілі.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
