Дәлелдемелерді зерттеу және бағалау ережелерін бұзу
Қарағанды қ. Қазыбек би аудандық сотының 2016 жылғы 16 қыркүйектегі үкімімен бұрын сотталмаған Т.қылмыстық құқық бұзушылық жасауға қатысқаны дәлелденбегені үшін ҚК-нің 188-бабының 3-бөлігі бойынша кінәсіз деп танылды және ақталды. Қарағанды облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2016 жылғы 10 қарашадағы қаулысымен соттың Т. үкімде баяндалған сот тұжырымдарының істің нақты мән-жайларына сәйкес келмеуіне байланысты күші жойылды және бір мезгілде қаулымен заң талаптарының жол берілген бұзушылықтарына байланысты сотқа дейінгі тергеп-тексеру органдарының атына шығарылған бірінші сатыдағы соттың 2016 жылғы 16 қыркүйектегі жеке қаулысы жойылды. Қарағанды облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2016 жылғы 10 қарашадағы үкімімен Т.ҚК-нің 188-бабының 3-бөлігі бойынша 4 жылға бас бостандығынан айырылды. ҚК-нің 63-бабының негізінде жаза бас бостандығынан айырудың барлық тағайындалған мерзіміне пробациялық бақылау белгіленіп және сот үкімінде санамаланған міндеттер жүктеле отырып, шартты деп есептелсін. Апелляциялық сот бұл істі қарау кезінде ҚІЖК-нің 124-125-баптарында, Жоғарғы Соттың "қылмыстық істер бойынша дәлелдемелерді бағалаудың кейбір мәселелері туралы" 2006 жылғы 20 сәуірдегі № 4 нормативтік қаулысының 12-13, 19-тармақтарында белгіленген дәлелдемелерді зерттеу және бағалау қағидаларын өрескел бұзды (Жоғарғы Соттың 2010 жылғы 25 маусымдағы Нормативтік қаулысымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулармен № 11), атап айтқанда: айыптаушы тарап ұсынған дәлелдемелердің әрқайсысын талдау және басқа дәлелдемелермен салыстыру арқылы жан-жақты және объективті зерттеу жүргізілген жоқ, оның ішінде олардың әрқайсысын салыстырмалылық, жол беру және сенімділік тұрғысынан бағалай отырып, сондай-ақ олардың жиынтығын іс бойынша дұрыс шешім қабылдау үшін жеткілікті деп тану арқылы; әртүрлі куәгерлердің айғақтарындағы қайшылықтарды бағалау кезінде сот кейбір айғақтардың қабылдануының және басқа айғақтардың шындыққа сәйкес келмейтіндігінің себептерін көрсетпеді. Сонымен, сотталған Т. - ның сотқа дейінгі тергеу барысында берген айғақтарын бағалай отырып, оған сәйкес ол П. - ның мүлкін ұрлағаны үшін өзінің кінәсін толық мойындады және бұл айғақтарды апелляциялық үкімнің негізіне ала отырып, рұқсат етілген және сенімді деп тани отырып, сот алқасы Т. - ның айғақтары күдікті және оның айғақтары ретінде бейнежазбада жергілікті жерде айғақтарды тексеру кезінде жәбірленушінің пәтеріне кіру әдісі туралы айтарлықтай қайшылықтар бар.
Дәлелдемелерді зерттеу және бағалау ережелерін бұзу
Атап айтқанда, бейнежазбада т.металл тордың нашар бекітілгенін және оны терезеден толығымен жұлып алғанын, содан кейін бұрағышпен пластикалық терезені сығып алғанын көрсетеді. Бұл ақпарат тексеру хаттамасының мазмұнында жоқ т. орнында және іс материалдарында (бейнежазбаның жазбаша хаттамаға сәйкес келмеуі), сондай-ақ оқиға болған жерді тексеру хаттамасының деректеріне және жәбірленуші П. - ның пәтерге кіру әдісі туралы айғақтарына қайшы келеді. Жәбірленуші П. бірінші сатыдағы сотта Т. өзінің физикалық мәліметтері бойынша және соңғы ену әдісімен ол торды өздігінен жұлып немесе майыстыра алмады; сонымен қатар, Т. - ның мойындау куәліктерінде ұрланған камераның пәтерде орналасқан жері туралы мәліметтер істің нақты жағдайларына қайшы келеді, яғни камера залдағы үстелде болды, т. оны жатын бөлмесінен тумбочкадан ұрлау туралы мәлімдеді. Сонымен қатар, Т. - ның тану айғақтарының мазмұнында және іс материалдарында Т-ның қандай әдіспен және қандай заттармен екендігі туралы мәліметтер мүлдем көрсетілмеген. мен металл торды бүгіп, пластикалық терезені сығып алдым, оларды табу үшін қандай шаралар қолданылды. Т. - ның сотқа дейінгі тергеу сатысындағы айғақтары, оған сәйкес 2016 жылдың 23 қаңтарында оның тұрақты тұрғылықты жері болмаған және жылу трассасының құдықтарында түнеген, күні бойы ұйықтап, кешке ұрлық жасаған, бірінші сатыдағы сотта жауап алынған А., К., ж. куәгерлерінің айғақтарына қайшы келеді, олар Т. ұрлық жасау кезеңінде бірге тұрғанын көрсетті А., белгілі бір тұрғылықты жерінде тұрды, жұмыс істеді, алкоголь ішпеді. Жұмыс және мінез-құлық туралы көрсетілген мәліметтер Т. ұрлық жасау кезеңінде бірінші сатыдағы сот тексеріліп, объективті расталды. Қылмыстық іс жүргізу заңының мәні бойынша күдіктінің, айыпталушының өз кінәсін мойындап, олардың қай жерде және қандай жағдайда қылмыстық құқық бұзушылық жасағанын көрсететін айғақтар тікелей дәлел болып табылады және егер бұл айғақтар іс бойынша басқа дәлелдемелермен расталса, айыптау үкімінің негізіне алынуы мүмкін. Алайда, апелляциялық сатыдағы сот сотталушының айғақтарындағы қарама-қайшылықтарға басқа дәлелдемелермен ешқандай баға бермей, қылмыстық іс бойынша дәлелдеуге жататын мән-жайларды (қылмыс жасаудың тәсілі, уәжі және өзге де мән-жайлары) анықтамай, Т. - ның мойындау айғақтарын ресми және біржақты бағалады, оның ішінде айғақтарды сол жерде тексеру кезінде оларға берген деректері, қылмыстық іс бойынша дәлелдеуге жататын мән-жайларды олар айыптау үкімінің негізі болып табылады. Бұдан басқа, сотталған адамнан ұрланған мүліктің бір бөлігін алу, оны ұстап алуды рәсімдеу кезінде жол берілген қылмыстық іс жүргізу заңының елеулі бұзушылықтары еленбеді.
Атап айтқанда, қазып алуды жүргізудің негіздері мен тәртібі ҚІЖК-нің 253, 254-баптарында белгіленген, соған сәйкес қазып алу іс үшін маңызы бар белгілі бір заттар мен құжаттарды, егер олардың қай жерде және кімде екендігі нақты белгілі болса, сондай-ақ тәркіленуге жататын мүлікті алып қою мақсатында жүргізіледі. Алынуды сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын адам дәлелді қаулы бойынша және оның барысы мен нәтижелерін тіркеудің ғылыми-техникалық құралдарын міндетті түрде қолдана отырып жүргізеді. Куәгер С. - ның айғақтарынан ол Т-ның сөздерінен болжамды түрде орналасқаны шығады. қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын тұлға болып табылмай және заң бойынша мұндай адамның міндетті тапсырмасы болмай, Т. - ны ұрланған мүліктің орналасқан жеріне өз еркімен әкетіп, оны жеке-жеке алып кеткен. Осыдан кейін ол сотталғанды полиция бөліміне жеткізді, онда т. - дан алтын сырғаларды алу тергеушімен рәсімделді. Бұл жағдайда оны бекітудің ғылыми-техникалық құралдары қолданылды деп болжануда, бірақ файлдарды стационарлық компьютерге тасымалдау кезінде жүйелік қамтамасыз етудің бұзылуы нәтижесінде жойылды. Тәркілеуді жүргізу кезінде заңдылық қағидатын айқын бұзу, оны жүргізудің заңда белгіленген рәсімін сақтамау, осы қылмыстық іс бойынша оны жүргізуді жүзеге асыруға құқығы жоқ адамның іс жүзінде алып қою ісін жүргізуі апелляциялық үкімде ешқандай құқықтық баға алған жоқ. Сонымен қатар, сот алқасын бағалаудан тыс, т. - ның мойындау айғақтары болған жағдайлар да қалды. ол жасырған ұрланған мүліктің орналасқан жері туралы істе жедел уәкіл С. - ның айғақтарына қайшы келеді. оларды нақты алып қою орны туралы: Т. өзінің барлық мойындау айғақтарында ол сырғаларды анасының үйіндегі қабырғадағы кілемнің артына жасырғанын көрсетті. бұл үйдің ауласындағы ағаш үйінділерінің арасында. Осылайша, айыптау үкімінің негізіне алынған Т. - ның кінәсінің негізгі дәлелдері басқа дәлелдемелермен Елеулі қайшылықтары бар немесе қылмыстық іс жүргізу заңында белгіленген оларды алу рәсімін өрескел бұзу нәтижесінде алынған заңды түрде елеусіз болып табылады. Көрсетілген мән-жайлар, сондай-ақ іс бойынша жауап алынған полиция қызметкерлерінің р., б., с. айғақтарынан бас сот талқылауы барысында анықталған басқа да нақты деректер, жазбаша іс жүргізу құжаттарының мазмұнын талдау (ұстау хаттамасы, алтын сырғаларды алу, оларды жәбірленушілермен тану) оларды жасау хронологиясы, сот отырысында нақты белгіленген мән-жайлармен мұқият салыстыру бойынша үкімдегі бірінші сатыдағы сот заң негізінде егжей-тегжейлі және негізделген бағаланды. Бағалау нәтижелері бойынша, заңдылық пен кінәсіздік презумпциясы қағидаттарына сүйене отырып, бірінші сатыдағы сот айыптау тарапының дәлелдемелеріне жол берілмейтіндігін дұрыс көрсетіп, т. - ға қатысты заңды және негізді шешім шығарды. қылмыстық қудалау органдарына жеке қаулы шығарумен бірге ақтау үкімі. Прокурордың наразылығының дәлелдерін қарастыра отырып, апелляциялық сот іс бойынша дәлелдемелерді ресми, толық емес және біржақты түрде қайта бағалай отырып, айыптау үкімін шығарды, оның негізінде олардың барлық жиынтығын ескере отырып тиісті баға берілмеген және жеткілікті заңды негіздерсіз ақтау үкімі мен бірінші сатыдағы соттың жеке қаулысын жойды. Осылайша, сот апелляциялық үкім шығарған кезде қылмыстық іс жүргізу заңын істің нәтижесіне әсер еткен елеулі бұзушылықтарға жол берді, заңдылық пен кінәсіздік презумпциясы қағидаттары, дәлелдемелерді бағалауға қойылатын заң талаптары бұзылды. Жалпы, жіберілген бұзушылықтар сотталушының кінәсі туралы мәселені шешуге әсер етті.
Дәлелдемелерді зерттеу және бағалау ережелерін бұзу
Жоғарыда аталған жағдайларды ескере отырып, сот алқасы Т. - ның алкогольге тәуелділігін, ішімдік ішу жағдайын, қорғансыз әлеуметтік жағдайын пайдаланған полиция қызметкерлерінің әсерінен қылмыс жасаудағы өзін-өзі айыптау туралы дәлелдері жоққа шығарылмаған, оның кінәсі дәлелденбеген және т. б. кінәсіз сотталды. Сонымен қатар, істі қарау нәтижелері бойынша сот алқасы апелляциялық соттың жеке қаулының күшін жою туралы шешімін заңсыз деп санайды, өйткені бірінші сатыдағы сот дәлелдемелерді жинау кезінде тергеу органы жіберген қылмыстық іс жүргізу Заңы нормаларының талаптарын нақты бұзушылықтарды, Т.-ны ұстау кезінде оларды тиісінше рәсімдемеуді, оны жеке тінту, тексеру жүргізу және айғақтарды нақтылауды көрсетті ұрланған адамды алып кету және оларды жәбірленуші деп тану орны, жасалған қылмыстық құқық бұзушылық және оны жасаған адамдар туралы іс бойынша нақты деректерді анықтаудың дұрыстығы мен объективтілігіне айтарлықтай әсер еткен. Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы т. - ға қатысты қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының қаулылары мен үкімінің күшін жойып, ақтау үкімі мен бірінші сатыдағы соттың жеке қаулысын өзгеріссіз қалдырды. Сотталған Т. - ның өтініші қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
