631-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің жолдарды, теміржол өткелдерін және басқа да жол құрылыстарын күтіп-ұстау қағидаларын бұзу
1. Жолдарда жұмыстарды жүргізу, жолдарды, теміржол өткелдері мен жол құрылыстарын күтіп ұстау жөніндегі талаптарды, жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету қағидаларында белгіленген өзге де талаптарды орындамау, -
Жеке тұлғаларға - екі, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - он, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - он бес, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, жәбірленушінің денсаулығына жеңіл зиян келтірумен, көлік құралдарына, жүктерге, жолдарға, жол және басқа да құрылыстарға немесе өзге де мүлікке зақым келтірумен жол-көлік оқиғасына әкеп соққан іс-әрекеттер, -
лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - он бес, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - жиырма, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Баптың атауы диспозицияның мазмұнына сәйкес келмейді, өйткені баптың тақырыбы "ҰБТ ережелерін бұзғаны" үшін әкімшілік жауапкершілікті көздейді, ал құқық бұзушылықтың біліктілік белгісі "ҰБТ талаптарын бұзу"түріндегі әрекеттермен сипатталады. Осыған байланысты 631-баптың тақырыбына тиісті өзгерістер енгізу керек, өйткені Қазақстан Республикасында жолдарды, теміржол өткелдерін және басқа да жол құрылыстарын күтіп ұстау ережелері жоқ.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық-құқықтық қатынастар құқық бұзушылықтың жалпы объектісі болып табылады. Жолдарды, теміржол өткелдерін және басқа да жол құрылыстарын күтіп ұстау процесінде туындайтын қоғамдық қатынастар түсіндірмелі әкімшілік құқық бұзушылықтың рулық объектісі болып табылады.
Осы бапта айқындамалары Қазақстан Республикасының өзге де құқықтық актілерінде көзделген жол, теміржол өткелі, жол құрылыстары деген бланкеттік ұғымдар пайдаланылады.
"Жол қозғалысы туралы" 2014 жылғы 17 сәуірдегі ҚР Заңының 1-бабының 11-тармағымен жол ұғымы берілген. Жол-осы Заңда белгіленген тәртіппен жабдықталған немесе бейімделген және көлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің қозғалысы үшін пайдаланылатын жердің барлық бөлінген жолағы не жасанды құрылыстың беті. Жол бір немесе бірнеше жүріс бөліктерін, сондай-ақ трамвай жолдарын, тротуарларды, жол жиектерін және Бар болса, бөлу жолақтарын қамтиды.
Автомобиль жолдарының жіктелуі "автомобиль жолдары туралы"2001 жылғы 17 шілдедегі N 245 ҚР Заңының 3-бабымен беріледі. Қазақстан Республикасының автомобиль жолдары жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарына, шаруашылық автомобиль жолдарына, сондай-ақ елді мекендердің көшелеріне бөлінеді.
Темір жол өткелдерінің ұғымдары мен түрлері "темір жол өткелдерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы"Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 25 наурыздағы № 168 бұйрығымен заңға тәуелді деңгейде айқындалған. Теміржол өткелі-автомобиль жолының теміржол жолдарымен қиылысында бір деңгейде орналасқан қауіптілігі жоғары объект, олар мыналарға бөлінеді:
1) реттелетін өткелдер-көлік құралдарының жүргізушілеріне поездың өтуіне жақындау туралы хабарлайтын немесе кезекші қызметкерлер қызмет көрсететін өтпелі дабыл құрылғыларымен жабдықталған өтпелер;
2) реттелмейтін өтпелер – өтпелі дабыл құрылғыларымен жабдықталмаған өтпелер.
Өкінішке орай, заңнамалық деңгейде жол құрылыстары туралы түсінік берілмеген. Бірақ Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2016 жылғы 22 шілдедегі № 757 бұйрығының 9-тармағының 4-тармақшасында жол құрылыстарының түрлері көрсетілген. Осыған байланысты жол құрылыстары деп түсіну керек: көпірлер, өткелдер, эстакадалар, туннельдер, виадуктар, жерасты және жер үсті жаяу жүргіншілер өткелдері.
Әкімшілік құқық бұзушылықтың 1-бөлігінің объективті жағы жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету қағидаларын бұзатын құқыққа қайшы әрекеттерде (әрекетсіздіктерде) көрінеді:
1) жолдарда жұмыстар жүргізу жөніндегі талаптарды орындамау;
2) жолдарды, темір жол өтпелерін және жол құрылыстарын күтіп-ұстау жөніндегі талаптарды орындамау;
3) жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету қағидаларында белгіленген өзге де талаптарды орындамау.
ҚР 2014 жылғы 17 сәуірдегі "Жол қозғалысы туралы" Заңының 37-бабында жолдардың, темір жол өткелдерінің және басқа да жол құрылыстарының жай-күйіне жауапты лауазымды және өзге де тұлғаларға қойылатын негізгі талаптар көрсетілген:
1) стандарттардың, нормалар мен қағидалардың талаптарына сәйкес жолдарды, теміржол өткелдерін және басқа да жол құрылыстарын қозғалыс үшін қауіпсіз жағдайда ұстауға;
2) жолдардың жекелеген учаскелерінде оларды пайдалану қозғалыс қауіпсіздігіне қатер төндірген кезде қозғалысқа кедергілерді уақтылы жоюға, қозғалысқа тыйым салуға немесе шектеуге шаралар қолдануға құқылы.
Жолдардағы жұмыстарды жүргізуге жауапты лауазымды адамдар мен өзге де адамдар жұмыс жүргізілетін жерлерде қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті. Бұл орындар, сондай-ақ жұмыс істемейтін жол машиналары, жұмыс аяқталғаннан кейін қалған құрылыс материалдары, жолдан тыс Жиналмайтын конструкциялар белгіленген нормаларға сәйкес бағыттаушы және қоршаушы құрылғылармен, жол белгілерімен, ал тәуліктің қараңғы уақытында және жеткіліксіз көріну жағдайында қосымша қызыл немесе сары сигнал шамдарымен белгіленуі тиіс. Жолдағы жұмыстар аяқталғаннан кейін көлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің қауіпсіз жүруіне жағдай жасалуы тиіс.
Жолдарда, темір жол өтпелерінде жұмыстар жүргізу кезінде жол жүрісі қағидаларында бекітілген ескерту белгілері пайдаланылуға тиіс. Ескерту белгілері жүргізушілерді жолдың қауіпті учаскесіне жақындағаны туралы хабардар етеді, ол бойынша жүру жағдайға сәйкес шаралар қабылдауды талап етеді.
Жолдардағы жұмыстарды жүргізуге жауапты лауазымды және өзге де адамдар жол және басқа да жұмыстар жүргізілетін орындарда қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті:
1) елді мекендерде жол және басқа да жұмыстарды жүргізу орнынан кемінде елу метр қашықтықта және елді мекендерден тыс үш жүз метр қашықтықта осы жұмыстарды жүргізу туралы жол жүрісіне қатысушыларды ескертетін ақпараттық қалқандар мен қажетті жол белгілерін орнату;
2) жол және басқа да жұмыстар аймағында көлік құралдарының қозғалысының рұқсат етілген ең жоғары жылдамдығын елді мекендерде сағатына отыз километрден аспайтын және елді мекендерден тыс жерлерде сағатына алпыс километрден аспайтын қондырғылар. Жол және басқа да ұзақ жұмыс аймақтарында жылдамдықты шектеуді тиісті белгілерді орнату арқылы тұрақты жиілікпен қайталау қажет;
3) тиісті және анық көрінетін тік және көлденең жол белгілерімен көлік құралдарының қозғалысын жүзеге асыру қажет жолақтың белгіленуі;
4) уәкілетті органмен бірлесіп жол және басқа да жұмыстар аймағында көлік құралдарының қозғалыс жылдамдығының шектеулерінің сақталуын бақылау жөніндегі іс-шараларды тұрақты жүргізу;
5) жол және жолдың жүру бөлігінде басқа да жұмыстармен айналысатын адамдарды тәуліктің кез келген уақытында үлкен қашықтықта олардың көрінуін қамтамасыз ететін және халықаралық және ұлттық стандарттардың талаптарына жауап беретін сигналдық қорғау киімімен қамтамасыз ету.
Жеке және лауазымды адамдар, сондай-ақ шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері нысанындағы заңды тұлғалар қаралатын баптың 1-бөлігінің субъектілері болып табылады
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінің объективті жағы жәбірленушінің денсаулығына жеңіл зиян келтіре отырып, жол-көлік оқиғасына немесе көлік құралдарына, жүктерге, жолдарға, жол немесе өзге де құрылыстарға не өзге де мүлікке зақым келтіруге әкеп соққан осы баптың бірінші бөлігінде көрсетілген сол әрекеттер үшін әкімшілік жауаптылықты көздейді.
Жол-көлік оқиғасы ұғымы жол қозғалысы Ережелерінің 2-тармағының 29-тармақшасымен берілген. Жол-көлік оқиғасы-көлік құралының жол бойымен жүру процесінде және оның қатысуымен туындаған, денсаулыққа зиян келтіруге, адамның өліміне, көлік құралдарының, құрылыстардың, жүктердің зақымдалуына не өзге де материалдық залалға әкеп соққан оқиға.
Құқық бұзушылықтың біліктілігіне зиянның мөлшері маңызды емес. Залалды өтеу ерікті түрде мүмкін, бұл іс бойынша шешім қабылдау кезінде кінәні жеңілдететін жағдай болады.
ӘҚБтК-нің 59-бабының 2-бөлігі негізінде өзге уәкілетті органдар (лауазымды адамдар) қарайтын әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша мүліктік зиянды өтеу кінәлі адам оны ерікті түрде өтеуден бас тартқан жағдайда азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен жүргізіледі. Егер әкімшілік құқық бұзушылықтан келтірілген мүліктік зиянның мөлшері туралы дау болса, онда мүліктік зиянды өтеу азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралады.
Денсаулыққа зиянның ауырлығын айқындау "сот сараптамасы органдарында сот сараптамалары мен зерттеулерін ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2017 жылғы 27 сәуірдегі №484 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады. Денсаулыққа келтірілген зиянның ауырлығына Сараптама медициналық құжаттар (стационарлық науқастың картасы, амбулаториялық пациенттің (науқастың) картасы және басқа да медициналық құжаттар) бойынша зақымдану сипаты, оның клиникалық ағымы туралы толық деректерді қамтитын құжаттардың толық пакеті болған кезде жүргізілуі мүмкін.
Егер қаралып отырған бапта көзделген құқыққа қайшы әрекеттер нәтижесінде жәбірленушінің денсаулығына зиян орташа немесе ауыр болса, онда мұндай әрекеттер ҚК-нің тиісті баптары бойынша саралануы тиіс. Бұл тәртіп ҚР Жоғарғы Сотының 2011 жылғы 29 маусымдағы № 3 "жол қозғалысы және көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзумен байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша қылмыстық заңнаманы қолдану тәжірибесі туралы"нормативтік қаулысымен түсіндірілді.
ҚК-нің 345, 346-баптарында (екінші, үшінші, төртінші және бесінші бөліктері), 348, 349, 351-баптарында көзделген қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін қылмыстық жауаптылық, егер жол жүрісі немесе көлік құралдарын пайдалану қағидаларын бұзу адам денсаулығына абайсызда орташа немесе ауыр зиян келтіру түріндегі зардаптарға әкеп соққан жағдайда ғана пайда болады, не бұл ретте туындаған салдарлар жол жүрісі немесе көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзуға жол берілген себептік байланыста болуға тиіс. Көрсетілген салдарға әкеп соқпаған жол жүрісі немесе көлік құралдарын пайдалану қағидаларын өзге де бұзушылықтар тәртіптік, азаматтық-құқықтық немесе әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғуы мүмкін.
Түсініктеме берілген құқық бұзушылықтың 2-бөлігінің субъектілері лауазымды тұлғалар, сондай-ақ шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері нысанындағы заңды тұлғалар болып табылады.
Түсініктеме берілген мақаланың субъективті жағы тікелей ниет түрінде де, абайсызда да көрінуі мүмкін.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға ӘҚБтК-нің 631-бабы бойынша құқығы бар
1) Барлық бөлімдер бойынша-ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабы 2-бөлігінің 1-тармағы );
2) Барлық бөлімдер бойынша - бөлімдердің, полиция бөлімшелерінің, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, ауданның (қаланың, қаладағы ауданның) жергілікті полиция қызметінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабының 2-бөлігінің 2-тармағы );
3 )көліктік бақылау органының басшысы және оның орынбасарлары, аумақтық көліктік бақылау органдарының басшылары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 691-бабының 2-тармағының 1-тармағы);
4) көліктік бақылау органдарының осыған уәкілеттік берілген лауазымды адамдары (ӘҚБтК 691-бабы 2-тармағының 2-тармағы).
Түсініктеме берілген бап бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс қозғауға жоғарыда көрсетілген мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары құқылы (ӘҚБтК 804-бабы ).
ӘҚБтК-нің 812-бабының негізінде ӘҚБтК-нің 631-бөлігінің барлық бөліктерінде көзделген құқық бұзушылықтардың барлық құрамы бойынша көлік құралдарын есепке алу орны бойынша немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның тұрғылықты жері бойынша да қаралуы мүмкін.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
