594-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің қиылыстардан өту немесе жолдың жүріс бөлігінен өту қағидаларын бұзу
1. Көлік құралдарының көлденең бағытта жүруі үшін кедергі (кептеліс) жасауға әкеп соққан кептеліс пайда болған жағдайда жолдың қиылысына шығу немесе жолдың жүріс бөлігінің қиылысы, -
ескерту жасауға немесе үш айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
2. Жол қозғалысы ережелерінің қиылыстардан өтудің басым құқығын пайдаланатын көлік құралына жол беру талабын орындамау, -
он бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
3. Алып тасталды-ҚР 28.12.17 № 127-VI Заңымен.
4. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер, -
жеті айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
5. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекет, -
жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Көлік құралдарының жүргізушілерінің заңсыз әрекеттерге жол беруі талданатын мақалада көбінесе жол қозғалысының басқа қатысушыларының өмірі мен денсаулығына, сондай-ақ қоғамның материалдық ресурстарына және азаматтардың жеке қауіпсіздігіне келтірілген зиянның пайда болуына әкеледі.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында туындайтын қоғамдық қатынастар құқық бұзушылықтың жалпы объектісі болып табылады. Құқық бұзушылықтың факультативті объектісі азаматтардың денсаулығы және олардың материалдық әл-ауқаты болуы мүмкін.
"Жол қозғалысы туралы" 2014 жылғы 17 сәуірдегі № 194-V ҚР Заңының 54-бабы 4-тармағының 24) тармақшасына сәйкес, егер көлік құралдарының көлденең бағытта жүруіне кедергі келтіріп, жүргізушіні тоқтатуға мәжбүр ететін кептеліс пайда болса, жолдың қиылысына немесе жүріс бөліктерінің қиылысына шығуға тыйым салынады.
Зерттелетін құқық бұзушылықтың 1 бөлігінің объективті жағы екі біліктілік белгісімен көрсетіледі:
1) көлік құралдарының көлденең бағытта жүруі үшін кедергі (кептеліс) жасауға әкеп соққан қиылысқа шығу;
2) көлік құралдарының көлденең бағытта жүруі үшін кедергі (кептеліс) жасауға әкеп соққан жолдың жүріс бөлігінің қиылысы.
ҚР Жол жүрісі қағидаларының 13.2-тармағына сәйкес, егер көлік құралдарының көлденең бағытта жүруіне кедергі келтіріп, жүргізушіні тоқтатуға мәжбүр ететін кептеліс пайда болса, жол қиылысына немесе жүріс бөліктерінің қиылысына шығуға тыйым салынады.
ҚР Жол жүрісі қағидаларының 1.2-тармағына сәйкес жол беру (кедергі жасамау) - жол жүрісіне қатысушы, егер бұл қозғалысқа қатысты артықшылығы бар басқа қатысушыларды қозғалыс бағытын өзгертуге немесе қозғалыс бағытын өзгертуге мәжбүр етуі мүмкін болса, қандай да бір маневр жасауға, қозғалысты бастауға, қайта бастауға немесе жалғастыруға тиіс требстігін білдіретін талап жылдамдық.
Түсініктеме берілген құқық бұзушылықтың 2-бөлігінің объективті жағы қиылыстардан өтуге басым құқығы бар көлік құралдарына жол беру талаптарын сақтамау жол жүрісі қағидаларын бұзатын құқыққа қайшы әрекеттерде (әрекетсіздікте) көрінеді.
Бағдаршамның рұқсат беру сигналы бойынша солға бұрылу немесе бұрылу кезінде рельссіз көлік құралының жүргізушісі қарсы бағыттан тікелей немесе оңға қозғалатын, оның ішінде жол жүрісі қағидаларының 5.6-тармағына сәйкес қиылысқа кіретін көлік құралдарына жол беруге міндетті.
Тең емес жолдардың қиылысында екінші реттік жол бойымен қозғалатын көлік құралының жүргізушісі одан әрі қозғалыс бағытына қарамастан, оның ішінде бұрылысты жүзеге асыратын басты жол бойынша жақындап келе жатқан көлік құралдарына жол беруге міндетті. Бөлу жолағы бар негізгі жолмен жүретін жүргізуші бұрылыс қиылысында аяқталмас бұрын, екінші реттік жолдың қиылысына жақындаған көліктердің оған жол беретініне көз жеткізуі керек.
Баламалы жолдардың қиылысында рельссіз көлік құралының жүргізушісі оң жақта келе жатқан көлік құралдарына жол беруге міндетті.
Солға бұрылу немесе бұрылу кезінде рельссіз көлік құралының жүргізушісі қарама-қарсы бағыттан тура немесе оңға қарай баламалы жолмен қозғалатын көлік құралдарына жол беруге міндетті.
Қиылыстардың жүру ережелерінің ерекшеліктері реттелетін немесе реттелмейтін қиылыстардың қиылысында жатыр. Қозғалыс реттілігі бағдаршамның немесе реттеушінің сигналдарымен анықталатын қиылыс реттелетін болып саналады.
Сары жыпылықтайтын сигнал, жұмыс істемейтін бағдаршамдар немесе реттеуші болмаған кезде қиылыс реттелмейтін болып саналады және жүргізушілер реттелмейтін қиылыстардың жүру ережелерін және қиылыста белгіленген басымдық белгілерін басшылыққа алуға міндетті.
ҚР Жол қозғалысы ережелерінің 13.8-тармағына сәйкес, бағдаршамның рұқсат беру сигналы кезінде қиылысқа кірген жүргізуші қиылыстан шыққан кезде бағдаршам сигналдарына қарамастан белгіленген бағытта шығуға міндетті. Алайда, егер қиылыста жүргізушінің жолында орналасқан бағдаршамдардың алдында аялдама сызықтары және (немесе) 5.33 белгілері болса, жүргізуші әрбір бағдаршамның сигналдарын басшылыққа алуға міндетті.
Қозғалыс қосымша секциясы бар бағдаршаммен реттелетін қиылыста бұрылыс жүргізілетін жолақта тұрған жүргізуші, егер оның тоқтауы сол жолақ бойынша одан кейінгі көлік құралдарына кедергі келтірсе, қосылған көрсеткі көрсеткен бағытта қозғалысты жалғастыруы тиіс.
ӘҚБтК-нің 594-бабының 2-бөлігі бойынша құқық бұзушылықты саралау кезінде жол қиылысы құқық бұзушылық жасалған жер болып табылатынын атап өткен жөн. Егер жүргізуші қозғалыстың басым құқығын пайдаланатын көлік құралына жол бермесе, онда құқық бұзушылық ӘҚБтК-нің 595-бабының 3-бөлігі бойынша саралануы тиіс.
Талданатын баптың 3-бөлігі ҚР 28.12.17 ж. № 127-VI Заңына сәйкес алынып тасталды.
Сол заңмен түсініктеме берілген бап 4 және 5 бөліктермен толықтырылды. 4-бөлім осы баптың бірінші бөлігінде көзделген жыл ішінде құқыққа қайшы әрекеттерді қайталап жасағаны үшін әкімшілік жауаптылықты көздейді. ӘҚБтК-нің 594 - бабының 4-бөлігінің санкциясынан басқа, құқық бұзушы жол қозғалысы ережелерін білуін тексеруден өтуі тиіс. ӘҚБтК-нің 53-бабының негізінде ІІО қызметкері жол жүрісі ережелерін білуін тексеруге жіберу туралы қаулы шығаруы тиіс.
Зерттелетін баптың 5-бөлігінің негізінде әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін осы баптың екінші бөлігінде көзделген іс-әрекеттің бір жыл ішінде қайталануы үшін әкімшілік жауаптылықты көздейді.
Қаралып отырған баптың 5-бөлігі қауіптілік дәрежесі бойынша 4-бөлімге қарағанда неғұрлым ауыр болып табылатынына қарамастан, бірақ полиция қызметкерінің жол қозғалысы ережелерін білуін тексеруге жіберуге құқығы жоқ, өйткені бұл ӘҚБтК-нің 53-бабында көзделмеген.
Құқық бұзушылықтың субъективті жағы кінәнің қасақана немесе абайсыз түрінде көрінеді.
Құқық бұзушылық субъектілері 16 жасқа толған жеке дана адамдар, атап айтқанда көлік құралдарының жүргізушілері болып табылады.
Түсініктеме берілген бап бойынша әкімшілік жаза қолдануға құқығы бар:
1) Барлық бөлімдер бойынша - ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабы 2-бөлігінің 1-тармағы);
2) 4-бөлім бойынша-ауданның (қаланың, қаладағы ауданның) әкімшілік, көші-қон полициясы, жергілікті полиция қызметі бөлімдерінің, полиция бөлімшелерінің, бөлімшелерінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабы 2-бөлігінің 2-тармағы);
3) 1 және 2 - бөлімдер бойынша-арнаулы атақтары бар ішкі істер органдарының (полицияның)қызметкерлері (ӘҚБтК 685-бабының 2-бөлігінің 4-тармағы);
4)Барлық бөлімдер бойынша - әскери полиция органдарының уәкілетті лауазымды адамдары (ӘҚБтК 727-бабы)
Баптың 1-бөлігіндегі Санкция әкімшілік жазаның екі түрін қарастырады:
1) ескерту;
2) үш айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынады.
Бірақ жазаны ерікті түрде таңдауға жол берілмейді. Түсініктеме берілген бап бойынша әкімшілік жаза қолдану туралы қаулы шығарған кезде жоғарыда аталған лауазымды адамдар ӘҚБтК-нің 43-бабының 2-бөлігінің "осы Кодекстің 57-бабында және 366-бабына ескертпеде көзделген мән-жайлар болмаған кезде әкімшілік жаза қолданатын сот (судья), орган (лауазымды адам) ӘҚБтК-нің 43-бабының 2-бөлігінің талаптарын ескеруге тиіс. осы Кодекстің Ерекше бөлігінің тиісті бабында көзделген ескерту".
Яғни, егер құқық бұзушының іс-әрекетінде әкімшілік құқық бұзушылық үшін жауапкершілікті ауырлататын мән-жайлар болмаса, онда лауазымды адам ескерту түрінде әкімшілік жаза қолдану туралы қаулы шығаруға тиіс.
ӘҚБтК-нің 654-бабын бұзғаны үшін ӘҚБтК-нің 594-бабында көзделген құқық бұзушылықтар бөлігінде ішкі істер органдарының немесе әскери полиция қызметкерлерінің көлік құралдарын уақытша сақтау үшін арнаулы алаңдарға немесе тұрақтарға жеткізу жолымен жеткізуге және пайдалануға тыйым салуға құқығы бар. ӘҚБтК-нің 594-бабында көзделген құқық бұзушылықтың өзі емес, іс бойынша талқылаудың кейінге қалдырылуына себеп болған құқық бұзушының дәлелді себепсіз бас тартуы немесе келмеуі негіз болады.
ҚР Жоғарғы Сотының 2012 жылғы 9 сәуірдегі №1 нормативтік қаулысының 10-тармағы негізінде көлік құралдарын ұстау және (немесе) пайдалануға тыйым салу түріндегі қамтамасыз ету шаралары ұстау және (немесе) пайдалануға тыйым салу себептері жойылғанға дейін өз қолданысын сақтайды. Көлік құралын, кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені ұстау, жеткізу және пайдалануға тыйым салу туралы акт жасалады, ол Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға қоса тіркеледі және өтініш бойынша көрсетілген қамтамасыз ету шаралары қабылданған адамға тапсырылады.
Түсініктеме берілген бап бойынша әкімшілік жаза қолдану туралы қаулы шығарған кезде жол жүрісі ережелерін білуін тексеру түрінде әкімшілік-құқықтық ықпал ету шарасын қабылдау қажет. Сонымен қатар, бұл шараны қолдану оған уәкілетті лауазымды тұлғаның қалауы бойынша емес, міндетті түрде қолданылуы керек. ӘҚБтК-нің 53-бабына сәйкес Жол жүрісі қағидаларын білуін тексеруге жіберу туралы қаулыны әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға уәкілетті органдар (лауазымды адамдар) шығарады.
ӘҚБтК-нің 812-бабының 2-бөлігіне сәйкес ӘҚБтК-нің 594-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс оның жасалған жері бойынша ғана емес, сондай-ақ көлік құралын есепке алу орны бойынша немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның тұрғылықты жері бойынша да қаралуы мүмкін.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
